را ادامه دهد كه باعث به‌وجود آمدن يك دوره آزادى نسبى شد و متعاقب اين آزاديها فعاليتهاى سياسى گسترده‌اى شكل گرفت كه در نهايت با رهبرى آيت الله كاشانى و دكتر محمد مصدق نفت در سراسر ايران ملى شد . و مصدق نخست‌وزير شد ولى به علت اختلاف با شاه استعفا نمود . در 30 تير 1330 به دنبال پيام آيت الله كاشانى در حمايت از مصدق ، مردم قيام نموده و شاه مجبور شد كه مصدق را به نخست‌وزيرى مجدد برگزيند . بر اثر اختلاف بين رهبران نهضت در 28 مرداد 1332 درحالىكه شاه ايران را ترك نموده بود ، درباريان و مزدوران آمريكا طى يك كودتا حكومت مصدق را واژگون نمودند . شاه در سال 1341 طبق طرح كندى براى كشورهاى جهان سوم كه از آن جمله اصلاحات ارضى بود با مخالفت مردم به رهبرى امام خمينى مواجه شد . در سال 1341 علىرغم مخالفتهاى علما و مراجع تقليد ، لوايح ششگانهء خود را با عنوان انقلاب سفيد به تصويب رساند . در سال 1342 مدرسهء فيضيه مورد هجوم عوامل رژيم قرار گرفت و طى آن تعداد زيادى از طلاب مورد ضرب و جرح قرار گرفته و يا به شهادت رسيدند . امام خمينى در عاشوراى سال 1383 ( خرداد 1342 ) طى يك سخنرانى شاه را به عنوان مسبب اصلى جنايات و خيانتهاى رژيم معرفى نمود . در نيمه شب 15 خرداد ساواك به منزل امام هجوم برده و ايشان را دستگير و از قم روانه تهران كردند . روز 15 خرداد تظاهرات گسترده‌اى در دستگيرى امام برگزار گرديد و رژيم پاسخ آن را با گلوله داد . بعد از سخنرانى امام و واقعهء 15 خرداد رژيم كاملا اعتبار خود را از دست داد . روز 13 آبان ايشان را ابتدا به تركيه و سپس به عراق تبعيد كرد . در همان سال حسنعلى منصور نخست‌وزير وقت توسط اقدام مسلحانه به قتل رسيد . در سال 1355 با روى كار آمدن جيمى كارتر رئيس جمهور آمريكا ، خطمشى اين كشور تغيير كرد . وى از شاه خواست از خفقان و ديكتاتورى مطلق خود كمى بكاهد و درپى اين سياست جمشيد آموزگار را به نخست‌وزير برگزيد . در آبان ماه 1355 خبر شهادت حاج مصطفى خمينى فرزند امام انتشار يافت و متعاقب اين آزادى رژيم با اظهار همدردى مردم مخالفتى نكرد . فروردين سال 1357 به‌علت كشته شدن عده زيادى از مردم ، توسط امام خمينى عزاى عمومى اعلام شد و اعتراضات عمومى بالا گرفت . در 5 شهريور دولت آموزگار بر كنار ، و شريف امامى با عنوان دولت آشتى ملى به‌جاى وى منصوب گرديد . و براى جلب نظر مردم به اصلاحاتى از قبيل تقويم شاهنشاهى و تعطيل قمارخانه‌ها و نظاير آن اقدام كرد كه ثمرى برايش نداشت . 17 شهريور كشتار مردم بىدفاع در ميدان ژ إله ( ميدان شهداى كنونى ) صورت گرفت و جمعه خونين 17 شهريور را به جمعه سياه مبدل كرد . در 13 آبان مأموران رژيم گردهمايى دانشجويان را در صحن دانشگاه به خون كشيدند و در پى آن شريف امامى بر كنار شد و دولت ازهارى روى كار آمد . در روز عاشوراى همان سال واقعهء لويزان سستى پايه‌هاى رژيم شاه را آشكار نمود . پس از دولت نظامى ازهارى دولت بختيار بر سر كار آمد و شاه كشور را به قصد مصر ترك كرد . 12 بهمن امام درميان بزرگترين استقبال تاريخ ، به ايران مراجعت نمود و نهايتا پس از درگيرى مردم و پرسنل انقلابى ارتش با نيروهاى گارد از روز جمعه 20 بهمن تا سپيده‌دم صبح 22 بهمن رژيم پهلوى و به همراه آن نظام شاهنشاهى سقوط كرد و فصل نوينى از تاريخ ايران با ورود به انقلاب اسلامى گشوده شد .