عباس قديانى

189

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

سلطنت به فكر تسخير ارمنستان افتاد ؛ ليكن آنتونيوس امپراتور روم او را برحذر داشت . ولى چون آنتونيوس درگذشت بلاش نقشهء خود را عملى كرد و ارمنستان را تسخير نمود . اما دولت روم مصمم گرديد اين ناحيه را پس گيرد و در جنگى كه ميان ايشان درگرفت بلاش به سختى شكست خورد و كاسيوس سردار روم ، تيسفون را كه قصر تابستانى بلاش بود آتش زد ، ليكن در همين اوان مرض طاعون در لشكرگاه روم بروز كرد و اين امر سبب عقب‌نشينى ايشان گرديد . بلاش سوم ( 147 - 191 م . ) بلاشگانشاه حكمران بلاساغون در مشرق ايران ( دورهء ساسانى و بعد از آن ) . بلخ مركز ناحيهء بلخ ( باختر ، باكتريا ) در روزگار باستان و قرون وسطى پيش از اسلام از مراكز دين بودايى بود و معبد معروف « نوبهار » در آن جاى داشت . جاده‌هاى كاروان‌رو از هند ، چين ، تركستان و ايران به آن مىپيوست . بلعمى ابو على محمد بلعمى ، وزير عبد الملك بن نوح و منصور بن نوح سامانى ، صاحب كتاب ترجمهء تاريخ طبرى است كه تاريخ محمد جرير طبرى را در سال 352 ه . ق . به امر امير منصور سامانى به فارسى ترجمه كرد و اكنون معروف به ترجمه تاريخ طبرى است . بلكاتكين متوفى به سال 364 ه . ق . ، فرمانرواى مستقل ولايت غرنه ، و از امراى دولت غزنويان در دورهء قبل از سلطنت آل ناصر . وى بعد از اسحاق ابن البتكين به امارت غزنه نشست ، و در آنجا به نام خود سكه زد . بعد از وفات وى ( گويند كشته شد ) پيرى تكين به جايش نشست . بلكاتكين ، مانند البتكين از غلامان سامانيان بود ، و قبل از آنكه به البتكين بپيوندد مدتى در حدود سال 324 ه . ق . از جانب سامانيان در بلخ حكومت كرده بود . بناكت شهر قديم ، بر ملتقاى رود آهنگران و سير دريا ، در جنوب شرقى تاشكند . زمانى شهرى پررونق بود . در 616 ه . ق . به تصرف سپاهيان مغول درآمد ، و ساكنانش به قتل رسيدند ، و به قولى مغولان آنان را به سپاهيان خود ملحق كردند ، ولى گويا آسيبى به بناهاى آن نرسيد . در قرون بعد رو به انحطاط گذاشت . در 794 ه . ق . تيمور آن را دگربار بساخت ، و به نام پسرش ، شاهرخيه ناميد . ويرانه‌هاى آن ( به نام شرقيه ) باقى است .