عباس قديانى
187
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
بلاذرى احمد بن يحيى ، مشهور به بلاذرى ؛ متوفى سال 279 ه . ق . از بزرگترين مورخين عرب در قرن سوم ه . ق . ترجمههايى از فارسى به عربى داشته كه به همين سبب بعضى وى را ايرانى الاصل دانستهاند . وى بيشتر عمر خود را در بغداد و اطراف آن گذرانيد . از آثار وى آنچه كه باقى مانده دو كتاب تاريخى معروف « فتوح البلدان » و « انساب الاشراف » است . بلاساغون شهر قديم در درهء رود چو ، در قرقيزستان كنونى ، كه اكنون اثرى از آن باقى نيست . بلاساغون از تأسيسات سغديها بود . بعدها از مراكز لشكركشى قراخانيان در ماوراء النهر گرديد . در جنگ گورخانيان و سلطان محمد خوارزمشاه گورخانى آن را پس از 16 روز محاصره تصرف و سه روزه تاراج كردند . در دورهء مغول به ندرت از آن نام برده مىشود و در دورهء جنگهاى امير تيمور نامى از آن نيامده است . بلاش نام چندين تن از پادشاهان اشكانى و ساسانى . اين نام را « ولاش » « ولخش » نيز ضبط كردهاند و صورت يونانى آن « ولوگسس » است . بلاش از پادشاهان ساسانى . در زمان مرگ فيروز ( برادر بلاش ) سردار بزرگ ايران زرمهر يا سوخرا كه از خانوادهء قارن و حاكم سكستان بود و لقب هزار پت داشت و نيز سردار ديگر ، شاهپور كه از مردم رى و خاندان مهران بود و در آنگاه در ارمنستان به جنگ اشتغال داشت از شنيدن خبر مرگ شاهنشاه به تيسفون آمده و برادرش بلاش را در تخت پادشاهى نشاندند ( بعضى مورخين او را پسر فيروز مىدانند ) . بلاش صلحى را با « واهان ماميگونى » سردار ارمنستان بست كه مسيحيت دين رسمى ارمنستان اعلام گشت و قرار شد كه بلاش شخصا امور ارمنستان را اداره كند . بلاش توسط بزرگان كشور از سلطنت خلع و كور گرديد و قباد پسر فيروز بر تخت شاهى نشست . بلاشان پسر بلاش - پسر فيروز از پادشاهان اشكانى و مدت سلطنت او بيست و چهار سال بوده است . بلاش اول از پادشاهان اشكانى كه از 51 تا 75 م . سلطنت نمود . در زمان او جنگ بين ايران و روم درگرفت . بلاش تيرداد را پادشاه ارمنستان كرد و « كربولن » از بلاش اول ( 51 - 78 م . ) طرف امپراتور روم « نرون » « ارتاكسا » را گرفت و خراب نمود . در آن احوال بلاش مشغول امور داخلى و