عباس قديانى

177

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

بايتوز از امراى زمان غزنويان ، او اولين فردى بود كه در اوايل سلطنت سبكتكين غزنوى طغان را از قلعه بست بيرون كرد . بايدو ( 694 ه . ) از ايلخانان ايران . « بايدو آغول » كه پس از گيخاتو به پادشاهى رسيد بيش از شش ماه نتوانست پادشاهى كند . غازان پسر ارغون به يارى امير نوروز بر او طغيان كرد ولى نتيجهء آن صلح موقتى بود كه بين طرفين انجام شد . چند ماه بعد باز بين بايدو و غازان اختلاف افتاد و « صدر جهان » به اردوى غازان پيوست و امراى مغول بايدو را رها كردند . سرانجام او بگريخت و در نزديكى نخجوان دستگير شد و در 23 ذيقعده سال 694 به فرمان غازان به قتل رسيد . بايزيد ايلكانى - بايزيد جلاير از پادشاهان و شاهزادگان سلسلهء ايلكانى معروف به آل جلاير ؛ پسر سلطان اويس جلاير . وى بعد از كشته شدن برادرش سلطان حسين ايلكانى به دست سلطان احمد ايلكانى ، از ترس جان گريخت و به نزد عادل آقا به سلطانيه رفت . عادل آقا او را به سلطنت برداشته عازم تبريز شد . سلطان احمد از بيم خان گريخت . و عادل آقا تبريز را بگرفت . اما آن را نتوانست حفظ كند و به سلطانيه بازگشت و على ايلكانى را بر عليه سلطان احمد تحريك نمود . على ايلكانى با آنكه تبريز را گرفت به دست « قرامحمد تورمش » كشته شد و سلطان احمد بار ديگر به تبريز آمد . عادل آقا مجددا لشكر به تبريز آورده و عاقبت كار به مصالحه انجاميد . بر اين شرط كه آذربايجان از آن سلطان احمد باشد و عراق عجم از آن سلطان بايزيد ، اما بغداد و عراق عرب را سلطان احمد به شراكت عادل آقا اداره نمايد . اين صلح دوام نيافت و بار ديگر بين دو برادر كار به جنگ كشيد . اين دفعه به دعوت عادل آقا شاه شجاع الدين مظفر نيز به يارى بايزيد ايلكانى آمد ، اما كار به صلح انجاميد و دست عادل آقا از كار كوتاه شد . بايزيد بسطامى طيفور بن عيسى بن سروشان ظاهرا در حدود سال 188 ه . در شهر بسطام از ايالت قومس متولد شد . از عارفان و صوفيان بزرگ كه در سال 261 هجرى به سن هفتاد و سه يا چهار سالگى در بسطام درگذشته و همانجا به خاك سپرده شده است . بايزيد جلاير : - بايزيد ايلكانى بايسنقر پسر شاهرخ و نوهء تيمور . شاهزاده‌اى بود هنرمند ، دانش‌دوست و معارف‌پرور در دربارش در استرآباد مجمعى بود از ارباب فضل و كمال ، شعرا ، صنعتگران و نقاشان و . . . كه از اطراف گردآمده بودند . ديباچهء شاهنامه فردوسى را كه معروف به ديباچهء بايسنقرى است در سال 829 ه . به نام او به رشتهء تحرير درآوردند . وى در سن سى و هفت سالگى به ديار باقى شتافت . بايسنقر تركمان متوفى 898 ه . ق . از پادشاهان و فرمانروايان سلسلهء امراى آق‌قويونلو ؛ پسر و جانشين يعقوب بيگ تركمان . وى در 896 ه . ق . به‌جاى پدر به سلطنت