داشت و تمدنهاى كهن را در خود جاى داده است . وسعت اين سرزمين و ارتباطهاى متفاوت و قابل توجه آن ، اين امكان را داده است كه اين منطقهء وسيع ، نمايانگر تاريخ و فرهنگ ملل مختلفى باشد . نقشهء ايران قبل از تاريخ ايرانشاه سلجوقى ايرانشاه ابن تورانشاه ، متوفى 495 ه . ق . يا 494 ه . ق . پادشاه سلسلهء سلاجقهء كرمان ، پسر تورانشاه اول ، كه بعد از پدر به سلطنت نشست ( ذى القعده 490 ) ، اما به سبب اشتغال به مناهى و تمايل به الحاد و زندقه ، علما او را تكفير نمودند ، و فتوا به قتلش دادند . يكى از خالصان او را كه « كاكابليمان » نام داشت و موجب تشويق او به كفر و الحاد بود بكشتند ، و او خود از بردسير به بم گريخت ولى توسط مردم بم هلاك شد . مدت سلطنت او 5 سال بود . ايران واج به معنى مملكت آريانها كه در اوستا آمده است . ايزيوتو پايتخت پادشاهى مانا در سرزمين ماد . نام تختگاه مانا نخستين‌بار به سال 828 ق . م . هنگام لشكركشى سردار آشورى ديان آشور سپهسالار شلمنصر سوم 858 تا 828 ق . م . به خوبوشكيه ، مانا و پارسوآ به ميان مىآيد . لشكريان آشورى نخست از درهء زاب عليا ( زاب بزرگ ) حركت كردند و به سمت خوبوشكيه در جنوب درياچهء وان رفتند . سپس از سرزمين شاهكى به نام مگدوبى - سرزمين ملخيسى -