قرار دارد . يسنا هفتاد و دو فصل است و گاتها مشتمل بر هفده سرود است كه سراسر آن به نظم است . 2 - يشتها ، به معناى ستايش و قربانى دادن است و بيست و يك فصل دارد . 3 - ويسپرد ، به معناى همه ردان و بزرگان دين است و بيست و چهار فصل دارد . 4 - ونديداد به معنى قانون ضد ديو مىباشد و بيست و دو فصل دارد . 5 - خرده اوستا ، به معناى اوستاى كوچك ، كه مشتمل بر دعاى روزانه است . موضوع زمان تنظيم قديمترين بخش اوستا هنوز روشن نشده است . بعضى از محققان معتقدند زرتشت كه آفرينش بخشهاى اصلى اوستا و زرتشتيگرى منسوب به اوست ، معاصر داريوش اول بوده است . ديگر محققان پيدايش قديمترين بخشهاى اوستا را مربوط به زمانهاى كهنترى مىدانند . نمونهء متن اوستا ، قطعه‌اى از نسخهء خطى اوستى ناحيه‌اى از قفقاز مركزى كه در آنجا قومى از نژاد ايرانى سكنى داشتند . اوشهين‌گاه ( Ushahingah ) از تقسيمات نماز شبانه‌روزى در دين زرتشت كه موقع آن از نيمه شب تا برآمدن آفتاب است . اوكتاى قاآن - اگتاى قاآن ( 626 - 639 ه . ) سومين فرزند چنگيز خان ، از خانان مغول . چنگيز خان در هنگام مرگ پسر سومش اگتاى را به جانشينى خويش برگزيد . پس از مرگ او شاهزادگان مغول در بهار سال 626 در قوريلتاى بزرگى گردآمده و بنا به وصيت چنگيز اگتاى را به پادشاهى انتخاب كردند . وى پادشاهى جوانمرد و بخشنده بود كه از جهت كرم و بخشايش ، او را حاتم لقب داده‌اند . وى بر خلاف پدرش چنگيز مردى سليم النفس و نيك سيرت بود . وى فرمان داد كه مهندسان و معماران چينى در سال 631 در يورت « اردوباليغ » در شمال مغولستان شهرى ساختند كه به مناسبت نزديكى آن به كوههاى قراقروم موسوم به شهر قراقروم گرديد و پايتخت مغولان شد . اولجايتو ( محمد خدابنده ) ( 703 - 716 ه . ) از ايلخانان ايران ، پسر ارغون خان و برادر غازان خان كه حكمرانى خراسان را داشت و چون غازان خان وفات كرد به تبريز آمد و جاى وى را بگرفت . وى در 1307 م . دستور بناى شهر سلطانيه را داد كه تا پايان سلطنت ايلخانان در ايران پايتخت آنان ماند . در سال 1310 م . مذهب تشيع را پذيرفت . از وقايع ايام سلطنت محمد خدابنده تسخير سرزمين گيلان است كه تا اين موقع به دست مغول فتح نشده بود . اولجايتو رصدخانهء مراغه را كه به فرمان هلاكو بنا شده و روى به خرابى گذارده بود ، ديگربار احيا كرد و اصيل الدين پسر خواجه نصير الدين طوسى را به عنوان منجم دربارى به ادارهء آن گماشت و سرانجام در 28 رمضان سال 716 ه . درگذشت . جسد او را در گنبد سلطانيه به خاك سپردند .