عباس قديانى

150

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

اجدادش را از گرجستان كوچانده و در مازندران سكونت داده بودند . پدرش در جوانى درگذشت و از آن پس نزد عمه‌اش زندگى مىكرد . به توسط او به حرم‌خانه ناصر الدين شاه قاجار ( 1264 - 1313 ق . ) راه يافت و جبران خانم فروغ السلطنه - كه در آن زمان زن سوگلى شاه بود - دختر را به خدمت خود نگاه داشت . پس از مرگ جبران خانم و در سفر سلطانيه ، شاه او را صيغه كرد ( 1276 ق . ) و به دليل لياقت ، كفايت ، كاردانى و آداب‌دانى به‌تدريج مورد توجه و علاقه شاه قرار گرفت و مقام و منزلت ممتازى در ميان زنان عقدى و صيغه‌اى شاه به دست آورد . حتى شاه چند بار خواست او را به عقد دائم خود درآورد ولى او نپذيرفت . انيس الدوله در اندرون ، دستگاه عظيم جداگانه ، آشپزخانه‌اى مخصوص و مواجب معينى داشت . پس از مرگ مهد عليا ، مادر شاه ، وى همسران سفراى خارجى و رجال دولت را به حضور مىپذيرفت . در سفر اول ناصر الدين شاه به اروپا انيس الدوله به همراه يكى ديگر از زنان همراه شاه بود ، اما در ميانه راه او را به تهران بازگرداندند . ناصر الدين شاه به او علاقه زيادى داشت و او نيز به شاه مهر مىورزيد . گويند پس از مرگ ناصر الدين شاه او بسيار غمگين و افسرده بود . يك بار وقتى كه مقدارى اسكناس برايش آوردند كه تصوير ناصر الدين شاه بر روى آن بود به قدرى شيون كرد كه بيمار شد و مدتى پس از آن درگذشت . هنگامى كه ميرزاى شيرازى استعمال توتون و تنباكو را تحريم كرد شاه غليان خواست و او اظهار داشت كه كشيدن غليان حرام است . شاه گفت : چه‌كسى آن را حرام كرده وى گفت : همان كسى كه مرا به تو حلال كرده است . او به اهل بيت ارادت داشت و بخش قابل توجهى از مال و ثروت خود را به شرح زير به آستانه‌هاى مقدسه بخشيد : تاج الماس به روضه امير المؤمنين على ( ع ) ، ضريح نقره‌اى براى شهداى كربلا ( ع ) ، پرده‌اى مرواريدنشان براى آستان امام حسين ( ع ) ، نيم تاج الماس هديه آستانه امام رضا ( ع ) ، تعمير در نقره‌اى طلاكوب مسجد گوهر شاد ، وقف ده باب مغازه براى روضه‌خوانى امام رضا ( ع ) ، وقف كاشانك براى شاهزاده حسين در روستاى امامه ، بناى پل در ناصرآباد لواسان و چاپ و توزيع رايگان كتاب ناسخ التواريخ ، جلد حضرت صديقه طاهره ( س ) . همچنين به دستور او رساله عمليه فارسى زينة العباد ، اثر شيخ زين العابدين مازندرانى حائرى ( - 1308 ق . ) كه در سال 1313 ق . در كلكته چاپ شده بود ، در همان سال در تهران به اهتمام شيخ مهدى شيرازى ملقب به سلطان المتكلمين به چاپ رسيد . انيس الدوله در تهران درگذشت . پيكر او را به نجف اشرف منتقل كردند و در مقبره مخصوص زنان ناصر الدين شاه در ايوان صحن امير مؤمنان دفن كردند . اواغ زن در دوره ساسانيان به زنى كه تنها فرزند خانواده بود گفته مىشد . اواگوراس ( Evagoras ) پادشاه سالامين در قبرس از 401 تا 374 پ . م . هنگامى كه اختلافى با ايران داشت آتنىها او را كمك كردند . اوان ( Awan ) سلسله‌اى كه از سال 2450 تا 2150 ق . م . در ايلام - عيلام سلطنت كرده‌اند .