عباس قديانى

143

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

امين الضرب حاج حسين آقا امين الضرب تنها پسر حاج محمد حسن امين الضرب كه تمام ثروت خويش را از طريق تقلب در ضرب سكه و به‌جريان انداختن سكه‌هاى مسى ايران در سالهاى هشتاد قرن نوزدهم به دست آورد . بانك شاهنشاهى او را ثروتمندترين مرد ايران مىدانست . امينى على امينى فرزند محسن خان امين الدوله در سال 1285 ه . ش . در تهران متولد شد . وى تحصيلات مقدماتى را در تهران به پايان رساند . و پس از اخذ ديپلم عازم عراق شد و چندى در نجف به تحصيل معارف اسلامى پرداخت . سپس جهت ادامه تحصيلات جديد به اروپا رفت و در رشته اقتصاد درجه ليسانس و دكترا گرفت و به ايران بازگشت و از طرف داور . وزير دادگسترى وقت ، به خدمت قضاوت دعوت شد ، اما بعد از چندى به عنوان رئيس گمرك ايران معرفى گرديد . سپس مدير كل وزارت دارايى شد و تا شهريور 1320 اين سمت را حفظ كرد . امينى قريب يك سال مدير كل گمرك بود . در سال 1321 از طرف قوام ، نخست‌وزير وقت ، به معاونت نخست‌وزيرى برگزيده شد و به همراه او حزب دموكرات ايران را پىريزى كرد . سپس به عنوان نماينده مردم تهران به مجلس شوراى ملى راه يافت . امينى در كابينه‌هاى على منصور و محمد مصدق به عنوان وزير اقتصاد منصوب گرديد و در كابينه زاهدى به سمت وزير دارايى رسيد و به عنوان رئيس هيئت نمايندگى ايران براى حل مسئلهء نفت انتخاب شد . سرانجام امينى پس از استعفاى كابينه اول جعفر شريف امامى ، از طرف شاه به عنوان نخست‌وزير معرفى شد و در 16 ارديبهشت 1340 كابينه خود را به مجلس معرفى كرد . بزرگترين مشكل امينى در دوران نخست‌وزيرى مسئله كسرى بودجه كشور بود . وى براى حل اين مشكل تلاش زيادى نمود . امينى با مسافرت به كشورهاى خارجى سعى در جلب حمايت و كمك آنها داشت ، ولى هيچ‌كدام از كشورها نخواستند او را از لحاظ مالى كمك كنند . از طرفى تلاش امينى به منظور تعديل بودجه ارتش جهت توازن بودجه كشور با مخالفت شاه روبه‌رو شد و اختلافات اين دو را عميقتر كرد . انتشار اين خبر توسط شاه موجب شد كه افسران ارتش به امينى بدبين شوند و حتى عده‌اى از آنها تصميم به از بين بردن رئيس دولت گرفتند . سرانجام دولت امينى به علت كارشكنىهاى شاه و وابستگان دربار و عدم همكارى دوستان آمريكايى وى . پس از چهارده ماه ، در تير ماه 1341 سقوط كرد . از جمله وقايع دوره صدارت امينى مىتوان به طرح اصلاحات ارضى و تحديد مالكيت ، فرار سپهبد تيمور بختيار از ايران ، فوت آيت الله كاشانى و تشكيل سازمان اوپك اشاره كرد . كابينهء دكتر على امينى 1 . وزير دادگسترى : نور الدين الموتى . 2 . وزير امور خارجه : حسين قدس نخعى - عباس آرام . 3 . وزير كشور : سپهبد صادق امير عزيزى . 4 . وزير جنگ : سپهبد على اصغر نقدى . 5 . وزير دارايى : عبد الحسين بهنيا . 6 . سرپرست وزارت گمركات : عبد الحسين بهنيا .