عباس قديانى

134

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

امان الله خان از محمود رنجيد و با او همكارى نمىنمود و كارشكنى مىكرد . اشرف افغان چون به‌جاى محمود به سلطنت نشست امان الله خان را هلاك كرد . امّ جعفر قرن دوم هجرى ، مادر جعفر ( حدود 150 - 187 ق . ) و فضل ( 148 - 198 ق . ) و همسر يحيى برمكى ( - 190 ق . ) . برمكيان از خاندانهاى ايرانى بودند كه وزارت خلفاى عباسى را بر عهده داشتند . فضل و جعفر در دربار هارون الرشيد ( 170 - 193 ق . ) خليفه عباسى ، نفوذ و قدرت فراوانى داشتند و حكومت ولايات متعدد و پهناورى در ايران در دست آنان بود . هارون بدانان بدگمان شد و فضل و جعفر را كشت ، يحيى و سه پسر ديگرش توقيف شدند و اموال و داراييهاى آنان مصادره گرديد . ام جعفر ، همسر يحيى و مادر جعفر و فضل ، از اوج ثروت و مكنت و شكوه به زير آمد و به فقر و ذلت گرفتار شد . يكى از بزرگان آن زمان گويد كه روز عيد قربان به ديدار مادرم رفتم . پيرزنى سخنور و محترم را در نهايت افسردگى ديدم . مردى مرا امر به اكرامش نمود و گفت كه مادر جعفر برمكى است . وى خطاب به من گفت : پسرم ، دنيا ، لباسى است عاريتى كه مالكش از تن بيرون كرده و رد نمايد . از عجايبى كه ديده بود سؤال شد . گفت : عجب آنكه در حال زندگانى پسرم در ايام عيد ، چهارصد كنيز در برابرم مىايستادند ، باز گلايه‌مند بودم كه پسرم در ايفاى حقوق مادرى كوتاهى مىكند ، اما اكنون در اين عيد تمام آرزويم اين است كه دو تا پوست گوسفند قربانى داشته باشم كه يكى را فرش و ديگرى را لحاف خود نمايم . پس بىاندازه اندوهگين شد و گريست و پانصد درهم به او بخشيدم . به حدى خوشحال شد كه نزديك بود بميرد . امراى آل بويه و زمان امارت هريك ( تاريخ براساس هجرى قمرى است ) الف - ديالمهء فارس 1 - عماد الدوله ابو الحسن على بن بابويه ( 320 - 338 ) . 2 - عضد الدوله و تاج الملة ابو شجاع پناه خسرو پسر ركن الدوله ( 338 - 372 ) . 3 - شرف الدوله ابو الفوارس شيرذيل پسر عضد الدوله ( 379 - 388 ) . 4 - صمصام الدوله ابو كاليجار مرزبان پسر عضد الدوله ( 379 - 388 ) . 5 - بهاء الدوله ابو نصر پسر عضد الدوله ( 388 - 403 ) . 6 - سلطان الدوله ابو شجاع پسر بهاء الدوله ( 403 - 415 ) . 7 - عماد الدوله ابو كاليجار مرزبان پسر سلطان الدوله ( 415 - 440 ) . 8 - ملك رحيم ابو نصر خسرو فيروز پسر ابو كاليجار مرزبان ( 440 - 447 ) . ب - ديالمهء عراق و خوزستان و كرمان 1 - معز الدوله ابو الحسن احمد بن بويه ( 320 - 356 ) در عراق و خوزستان و فارس و كرمان . 2 - عز الدوله بختيار پسر معز الدوله ( 356 - 367 ) در عراق و خوزستان و فارس و كرمان . 3 - عضد الدوله ابو شجاع پسر ركن الدوله ( 367 - 372 ) در عراق و خوزستان و فارس و كرمان .