مىگفت كه ابو مسلم را زرتشت فرستاده و زرتشت نمرده است ، بلكه وى بار ديگر ظهور خواهد كرد و كيش ايرانيان را به مقام و منزلت نخستين خواهد رسانيد . اسرائيل ابن سلجوق متوفى سال 422 يا 426 ه . ق . ، از اجداد سلاجقه . سلطان محمود غزنوى . به‌سبب آنكه او با على تكين بخارا را تصرف كرده بود ، به ماوراء النهر رفت و وى را گرفتار نمود و در قلعهء كالنجر مولتان بازداشت . اسرائيل هفت سال بعد درصدد فرار برآمد ، اما دستگير شد و در راه وفات يافت . اسرو ( Asaru ) يكى از عناوين مردوخ كه او را به دهش‌هاى آب و آبيارى باغها مربوط مىكند . اسفار بن شيرويه از رجال متنفذ دستگاه فرزندان ناصر كبير . وى مردى سفاك و سختگير و شجاع بود و به زودى در گرگان و طبرستان دستگاهى يافت و سپس گرگان را از سيد ابو جعفر منتزع ساخت و مازندران را فتح كرد و مدتى ميان او و « ماكان » بر سر طبرستان و گرگان زد و خورد بود تا در 315 ه . ق . شكست يافت و به خراسان گريخت و چندى بعد به همراهى يكى از سرداران خود مرد آويج به طبرستان تاخت . در اين جنگ داعى صغير به دست مرد آويج كشته شد و گرگان و طبرستان بار ديگر به دست اسفار افتاد . وى از آنجا به رى حمله برد و ماكان را از آن ديار بيرون راند و بر قزوين و قم و زنجان نيز تسلط يافت و قزوين را غارت كرد . در اين هنگام مرد آويج از او روى برگرداند و از قزوين به زنجان كه اقطاع او بود رفت و از آنجا لشكرى گردآورد و بر قزوين تاخت ، اسفار از او بگريخت و به رى و قومس و از آنجا به طبس پناه برد و چون دشمن او ماكان در اين هنگام در خراسان بود از آنجا به قصد ديلميان بازگشت در طالقان گرفتار لشكر مرد آويج شد و به قتل رسيد . اسفراينى فضل بن احمد اسفراينى كه مدتى وزارت و كتابت سلطان محمود غزنوى را داشته است او فردوسى طوسى را به نظم شاهنامه به پادشاه بزرگ غزنين دعوت كرده است . خدمت بزرگتر فضل بن احمد اين است كه او در زمان وزارت كتابت ، ديوان خويش را از تازى به پارسى برگردانيد و بدين طريق زبان فارسى رسمى و دولتى گرديد و تسلط تازيان برافتاد . اسفنديارى - ثريا : - ثريا اسفنديارى اسكندر پسر قرا يوسف از پادشاهان قراقويونلو كه در سال 823 به حكومت رسيد و بيش از يك سال از سلطنت او نمىگذشت كه مورد حملهء سپاهيان شاهرخ قرار گرفته و به ناچار فرار كرد ولى چندى بعد مجددا به آذربايجان برگشت بالاخره در سال 840 ه . ق . به تحريك شاهرخ از جهانشاه قراقونلو برادر خود ، شكست خورد و يك سال بعد در 841 ه . ق . به دست پسرش كشته شد . اسكندر بيگ منشى مورخ ايرانى و منشى شاه عباس اول صفوى . اثر معروفش « تاريخ عالم آراى عباسى » است .