عباس قديانى

101

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

ارشك : - اشك ارغوان آغا متوفى 673 ه . ق . از امرا و سرداران مغول . وى در سال 631 به حكومت خراسان منصوب شد و پس از آن مدت 39 سال از جانب اولاد چنگيز خان در بلاد مختلف ايران حكومت كرد ، و در طوس درگذشت . امير نوروز ، اتابك و پيشكار غازان خان ، فرزند ارشد ارغون آغا بود . ارغون خان از ايلخانان ايران - پس از كشته شدن تگودار ، ارغون خان پسر آباقا در هشترود آذربايجان به پادشاهى نشست و پسر خود غازان را به همراهى امير نوروز روانه خراسان كرد و فرمانروايى آن سامان را به او داد . خواجه شمس الدين جوينى كه در اين زمان در اصفهان مىزيست از ترس جان خود به خدمت ايلخان رسيد و طلب بخشايش كرد . ارغون از گناهان او گذشت و قرار شد كه او و امير بوقا به اشتراك هم وزارت ايلخانى را داشته باشند . امير بوقا كه از تجديد نفوذ خواجه در دربار مغول مىترسيد ، او را در پيش ايلخان به مسموم كردن پدرش آباقا متهم كرد . ارغون دستور داد كه وى را در 683 ه . در نزديكى اهر از ميان به دو نيم كردند و بدين وضع فجيع آن وزير با كفايت و دانشمند را از ميان بردند . از جمله كارهاى ارغون آن بود كه براى جلوگيرى از نفوذ مصر با پاپ مسيحى و ادوارد اول ، پادشاه انگلستان و فيليپ پوبل پادشاه فرانسه روابط سياسى برقرار كرد . اركان دولت قاهره به امراى دولتخانه در سلسله صفويه اطلاق مىشده است . ارگ در عهد ساسانيان ، قلعهء مستحكم را مىگفتند . در اوايل عهد ساسانى ارگبذ به فرمانده ارگ اطلاق مىشد ، ولى بعدها عنوان يكى از مقامات عالى لشكرى گرديد . ارگبذ در عهد ساسانيان ، فرماندهء ارگ . ارگ بم از زمرهء قلاع بسيار مهم نظامى و تاريخى مىباشد و بر روى صخره طبيعى ساخته شده . تاريخچه ارگ بم تا صد و پنجاه سال قبل مسكون بوده به موجب نوشته حدود العالم و كتب معتبر ديگرى كه در قرن چهارم هجرى قمرى تأليف شده از قريب دوهزار سال پيش از اين پى افكنده‌اند و بارها تعمير شده است . بناى ارگ كلا از خشت خام است و شامل : حصار ، برج ديده‌بانى ، مدخل قديمى ، بارو ، بناهاى صفوى ، مسجد و عمارت چهار فصل است . ارگ عليشاه از بناى معروف و عظيم قرن هشتم هجرى در تبريز است . ساختمان اين بنا و منارهاى مرتفع آن از آثار تاجد الدين عليشاه تبريزى وزير غازان خان ايلخان مغولى بوده است . تاريخ ساختمان اين بناى مشهور بين