أمير صدر الدين ابراهيم امينى هروى
460
فتوحات شاهى ( تاريخ صفوى از آغاز تا سال 920 ه . ق ) ( فارسى )
نيست و در زمان او ده هزار ملّا و طالب علم در شهر هرات جمع آمده بودند و معاش ايشان از انعام پادشاه و امرا مىگذشت . و خراسان به نوعى آبادان شده بود كه هرگز مثل آن نبوده و در شهر هرات باغ جهانآرا كه آن را باغ مراد نيز گويند از محدّثات اوست و در آنجا خانههاى پركار و قصرهاى زرنگار ساخته و شعراى نامدار در توصيف و تعريف آن عمارت اشعار زيبا و قصايد غرّا به نظم درآوردهاند . و چون او عمارتدوست بود ، امراى او همه عمارتها ساختند . و جناب امير نظام الدّين عليشير ، كه مقدّم امرا و مطاع پادشاه بود و نسبت با ميرزا سلطان حسين به سمت قدمت و خدمت موصوف بود و جميع امرا و اكابر و افاضل و اعيان خراسان قريب سى سال با او در مقام اطاعت و انقياد بودند ، آن قدر مساجد و مدارس و خانقاه و رباطات و بقاع الخير در صحارى و برارى خراسان ساختند كه زبان قلم از شرح و بيان او عاجز است و بسيارى از علما و فضلا و شعرا تصنيفات از نظم و نثر به نام او كردهاند . ولادت امير عليشير در سنهء 844 ه . ق بود و وفاتش در صبح يكشنبه يازدهم جمادى الّاول سنهء 906 ه . ق و در تاريخ فوت او گفتهاند : آن مير بلندقدر عالىرتبت * چون كرد ازين جهان به جنّت رحلت از سال وفات و جاى او پرسيد * دادند جواب من كه جنّت جنّت و چون بيان بزرگى و حشمت او دلالت بر علّو شأن و سمّو مكان ميرزا سلطان حسين داشت ، بنابراين احوال او را در خلال احوال ميرزا سلطان حسين ذكر كرديم . ولادت ميرزا سلطان حسين در محرّم سنهء 842 ه . ق در شهر هرات بوده . و چون هشت ساله شد ، پدرش ميرزا منصور در سنهء 849 ه . ق وفات يافت . و نسب او از جانب مادر نيز به امير تيمور مىرسد . چنانچه مادر او فيروزه بيگم ، دختر سلطان حسين بن امير محّمد بن امير موسى است و سلطان حسين ، كه جدّ مادرى اوست ، دخترزادهء امير تيمور است و ميرزا سلطان حسين به اسم جدّ مادرى موسوم گشته . وفات فيروزه بيگم در 14 محّرم سنهء 874 ه . ق بوده . سلطان حسين ميرزا در ابتداى جوانى بعضى اوقات در ماوراء النّهر خدمت ميرزا سلطان ابو سعيد مىنموده و بعضى ديگر در ملازمت ميرزا بابر در خراسان به سر برده و ده تومان كپكى جهت علوفهء او تعيين كرده بودند تا در سنهء احدى و ستيّن و ثمانمائه ( 861 ) كه ميرزا بابر وفات يافت و خراسان به هم برآمد و ميرزا شاه محمود پسر ميرزا بابر و ميرزا ابراهيم پسر ميرزا علاء الدّوله باهم درافتادند و از جانب ماوراء النّهر سلطان ابو سعيد ميرزا در اين سال قصد خراسان كرده