أمير صدر الدين ابراهيم امينى هروى
281
فتوحات شاهى ( تاريخ صفوى از آغاز تا سال 920 ه . ق ) ( فارسى )
سوختن نقد حيات خود باز نرستند . آخر الامر غزات سرآمد به قلعه درآمدند . حكم جهانمطاع نافذ شده بود كه لشكريان دست تعرّض از مال و عيال رعيّت بدارند و ايشان را از لگدكوب نهب و اسر بىاذيّت گذارند [ 359 ] . بنابرآن آتش غضب در خرمن حيات سپاهيان آن قلعه افتاد و باد فنا به محصول عمر چندين ساله ايشان را به صرصر نيستى برداد . عورات ايشان را به ربقهء اسار مقيّد كردند و چون بنات النعش زهرهجبينان آن قوم را از فراز به نشيب آوردند . منهى افلاك در قتل ذكور ايشان صادقهء « يُقَتِّلُونَ أَبْناءَكُمْ » « 1 » بر زبان راند و در نگاهداشت اناث مذكور ايشان كريمهء « وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ » « 2 » فرو خواند . مضمون مصدوقهء « وَ فِي ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ » « 3 » عنوان صحيفهء عمل و كليد خزينهء امل ايشان گشت و بعضى از آن عورات مخدّرات سراپردهء زوجيّت اولاد آله دانه « 4 » و به حسن چهره و لطف صورت يگانه بودند كه به رقم قبول همايونفال شدند . اموال افزون از حدّ خيال در حيطهء تصرّف غازيان آمده ، حسب الحكم با اسيران در سايهء لواى جهان گشاى عزيمت ولايت اخلاط « 5 » كردند . و در اثناى راه شرف بيك از بتليس « 6 » با انواع تحف به درگاه عالمپناه آمده [ به ] عزّ پابوس حجّاب سراپردهء عظمت سرافراز شد و از آنجا عنان سمند عشرتپسند به صوب اخلاط منعطف داشته ، بعد از طىّ مسافت آن عرصهء بهشتنشان مخيّم سرادقات جلال گشت . و چون محل رسيدن سيب دلفريب اخلاط بود ، شاه دينپناه به جمع سيب فرموده به تزئين صحبت فرمان داد . حوالى صحبت آسمان زيب از رنگآميزى سيب بىآسيب مزيّن به ياقوت رمانى و سهيل يمانى گشت و نعرهء نوشانوش از ميوهستان افلاك [ 360 ] درگذشت . چند روز بر اسلوب عيد و قانون نوروز لشكريان محنتسوز و عشرتاندوز بوده ، داد عيش و خرّمى دادند و ابواب فراغ بال بر روى امانى و آمال برگشادند . در اين ولا ، ايالت و حكومت ديار بكر را براى ملكآراى
--> ( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 141 . « پسرانتان را مىكشتند » . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 49 . « و زنانتان را زنده مىگذاشتند » . ( 3 ) . همانجا آيهء 49 . « و در اين آزمونى بزرگ از سوى پروردگارتان بود » . ( 4 ) . يعنى ، علاء الدوله . ( 5 ) . اخلاط : شهرى است در كنار درياچهء وان ( لغتنامه ) . ( 6 ) . بتليس - بدليس : اين شهر در كردستان تركيه نزديك درياچهء وان واقع شده است ( لغتنامه ) .