أمير صدر الدين ابراهيم امينى هروى
پيشگفتار 26
فتوحات شاهى ( تاريخ صفوى از آغاز تا سال 920 ه . ق ) ( فارسى )
از على بن خالد روايت كند » ؛ ( ص 454 ) ؛ « طبرسى از حسن بن محمّد ظريف روايت كند » . ( ص 480 ) ؛ « ابو عبد اللّه احمد بن محمّد بن عباس ذكر كرده است » ؛ ( ص 480 ) ؛ « ابو هاشم جعفرى در اين باب گويد » ؛ ( ص 482 ) ياد مىكند . وى ضمن اشاره به كتاب ظفرنامهء تيمورى ، تأليف شرف الدّين على يزدى به تمجيد آن نيز پرداخته و سبك نگارش آن را ستوده و براى « اهل قلم و خردهبينان ديوان انشا و صدرنشينان ايوان املا » « 1 » بهترين دستور العمل و سرمشق تعليم دانسته است . امينى در نگارش تاريخ دورهء شاه اسماعيل اوّل به دليل حضور در اردوگاه شاهى اين امكان را پيدا كرد تا اطلاعات جامع و موثّقى از افرادى كه در جنگها شركت داشتهاند به دست آورد و در تأليف كتاب خود از آنها استفاده كند . براى مثال ، وى ضمن بيان به قتل رسيدن سلطان حيدر در مبارزه با فرخ يسار شروانشاه به اين نكته اشاره مىكند و مىنويسد : « مخفى نماند كه حقيقت اين اخبار را به موجب فرمودهء نوّاب كامكار از بعضى قاضيان مثل حسين بيك لله و فرخ آقا و بعضى ديگر كه در آن جنگها حاضر بودند استماع نموده « 2 » » است . و اسكندر بيك نيز همين مطلب را در عالمآرا ، نقل مىكند و مىنويسد : « در فتوحات ، امينى « 3 » آورده كه حقيقت اين اخبار را به فرمودهء خاقان سليمانشأن از بعضى غازيان مثل حسين بيك لله و فرخ آقا و جمعى ديگر كه در آن جنگگاه حاضر بودند استماع نموده از قول ايشان نوشته » . « 4 » همين امر نشان مىدهد كه اسكندر بيك در تأليف عالمآرا به فتوحات شاهى نظر داشته است . ويژگىهاى اثر فتوحات شاهى را از نظر شيوهء نگارش مىتوان در رديف كتابهايى چون جهانگشاى جوينى و جهانگشاى نادرى قرار داد . هرچند كه امينى مدّعى بوده كه در نگارش اين
--> ( 1 ) . فتوحات شاهى ( نسخهء خطّى ) ، ص 26 . ( 2 ) . فتوحات شاهى ، ص 58 . ( 3 ) . عالمآراى عباسى ، ج 1 ، ص 20 : « يمينى » . ( 4 ) . همان مأخذ ، همانجا .