بلغاى ذو فنون را در مطالعه آن رغبت بر رغبت افزايد » . « 1 » مير خواند و به تبع آن خواند مير نيز از مأموريت يافتن امينى جهت تأليف فتوحات شاهى خبر مىدهد و مىنويسند : « حالا به جدّ تمام و جهد ما لا كلام به آن امر اشتغال مىنمايد و در انشاى آن كتاب كمال فصاحت و بلاغت ظاهر ساخته از حسن عبارت و لطف استعارت دقيقه‌اى نامرئى نمىگذارد » . « 2 » امينى پس از مرگ شاه اسماعيل همچنان در هرات باقى ماند و مدّتى نيز از طرف شاه طهماسب و به استصواب خواجه امير بيك ، كه وزير مملكت خراسان بود ، تعليم شاهزاده بهرام ميرزا را بر عهده گرفت . « 3 » در همين سال‌ها بود كه خبر حركت بيرم اغلان اوزبك براى جنگ با خليفه سلطان به هرات رسيد . « امينى كه از اكابر زمان و به فريد ادراك و شيرينى زبان و كلام ممتاز بود » « 4 » ، خليفه سلطان را به جنگ ترغيب نمود و خليفه سلطان به ارشاد ابراهيم امينى و شاه محمّد جامه‌باف و شادى عسس ، در نوزدهم ماه ذىقعده سال 941 ه . ق ، از هرات بيرون آمده در ده فرسنگى هرات در قريهء اسفزار با سپاه بيرم اغلان اوزبك روبه‌رو شد . در اين جنگ خليفه سلطان ، ابراهيم امينى و بسيارى از لشكريان از ترك و تاجيك به هلاكت رسيدند . « 5 » به نوشتهء قاضى احمد قمى جسد امينى را در محلهء گازرگاه از محال هرات دفن كردند . « 6 » اگر قبول كنيم كه امينى در سال 927 ه . ق در سن 45 سالگى اقدام به نوشتن فتوحات شاهى كرده و با احتساب سال 882 ه . ق براى تولّد وى ، او در زمان مرگ 59 سال داشته است .

--> ( 1 ) . فتوحات شاهى ( نسخهء خطى ) ، ص 26 . ( 2 ) . روضة الصفا ، ج 11 ، ص 5938 ؛ حبيب السير ، ج 3 ، ص 327 . ( 3 ) . خلاصة التواريخ ، ج 1 ، ص 217 ؛ تاريخ شاه اسماعيل و شاه طهماسب صفوى ، ص 157 . ( 4 ) . تذكره تحفهء سامى ، ص 47 . ( 5 ) . قاضى احمد قمى در خلاصة التواريخ ( ج 1 ، ص 245 ) مىنويسد : « در اين جنگ قريب نهصد نفر كشته گشتند و از كسانى كه بر خود ظلم كرده بر آن معركه رفته ، كشته گشته امير سلطان ابراهيم امينى است » . ( 6 ) . همان جا .