ميرزا حسن حسينى فسايى

919

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

شربت در شبهاى محرم و صفر رساند . و جد ماجد حاجى ميرزا كريم است : قطب ايام و مرشد انام ، متمسك به ذيل قادر بىنياز آقا بزرگ خباز كه در زمان حيات به كرامات و خوارق عادات معروف بود ، روزها را به روزه و شبها را به عبادت مىگذرانيد و جماعتى از بزرگان فارس ، دست ارادت به دامنش زده ، از باطن صافى طينتش استمداد جسته ، دعوى وصول به مقصود مىنمودند و عالىجاه خلاصة الاشباه ميرزا محمد حسين ولد الصدق حاجى ميرزا كريم صراف در سال 1272 در شيراز متولد شده ، در تحصيل مراتب علمى و صرافى و تجارت بر همگنان فائق آمده است . و عالىجاه ، خلاصة الاشباه حاجى محمد حسين صراف در سال 1254 متولد گشته است اگرچه خانه او در اواخر محله بازار مرغ افتاده است ، ليكن به مناسبت قرب جوار و شغل صرافى و خويشاوندى با حاجى ميرزا كريم صراف كه همان نسبت فرسا رهان و رضيعا لبان « 1 » در ميانه آنها بود ، در ذيل محله اسحق بيگ نگاشته گرديد . و از اعيان اين محله است : خلاصه اعيان ، نادره زمان ، رونق محافل ، مجمع فضائل حاجى يوسف تاجر مشهور به « چكمه‌دوز » [ كه ] در سال 1248 متولد گشته ، از جوهر ذاتى خود ، فنون علميه را آموخته ، بر دقايق تجارت افزوده ، مطالب علميه را جمع نموده ، در محفل علما به وجهى لايق به خرج دهد و اشعار فارسى و عربى را از هر باب در حفظ خود آورده ، به موقع و مناسب ، مجالس را زينت داده ، خاطرها را مسرور دارد . و والد ماجدش مرحوم حاجى على « 2 » تاجر مشهور به « چكمه دوز » در تجارت و درستكارى ، عديل نداشت و از خالصه مال خود ، چندين هزار تومان خالصا لوجه اللّه ، خرج كرده ، مسجدى وسيع و رفيع ، درب ميدان علافها در اين محله احداث نموده ، به طاقهاى بلند و ستونهاى سنگى يك‌پارچه به ارتفاع سه ذرع شاه و سنگهاى مربع يك ذرع و نيمى و يك ذرعى در بنيان و ازاره‌سرا و شبستان و عمارات زمستانه و تابستانه به كار برده ، آن مسجد را رونقى تمام داده است و در سال 1280 و اند وفات يافت . و از سكنه قديم اين محله است : طايفه بيات . اصل آنها از دشت قبچاق تركستان است كه در زمان قديم با ايل قشقائى كه شرح حال آن در عنوان ايلات فارس بيايد ، به فارس آمده‌اند [ و ] دو قبيله گشته ، يكى با ايل قشقائى موافقت نموده ، صحرانشين شده است و ديگرى در شهر شيراز توطن نموده‌اند و بيات فارس و بيات نيشابور خراسانى ، در اصل از يك قبيله بوده‌اند و خانه‌هاى بيات شيرازى در يك گذار از محله اسحق بيگ افتاده و به محله بياتها شهرت يافته است و اهل اين محله جز به زبان تركى تكلم نكنند و فارسى را فصيح نگويند و حرفتهاى شهرستانى را ننگ خود شمارند و شغل عمومى آنها ، اسب ايرانى خريدن و به هندوستان بردن و فروختن است و بعضى معامله روغن و گوسفند و پوست بره را دارند و اميران بزرگ مانند صالح خان بيات و هاشم خان بيات از اين قبيله برخاسته‌اند . و چنان كه نگاشته شد در سال 1161 صالح خان بيات به ايالت مملكت فارس ، پس به امارت سپاه مأمور فارس برقرار بود و هاشم خان بيات هم چندى به امارت سپاه و ايالت فارس ،

--> ( 1 ) . همچون دو اسب مسابقه و دو شيرخوار از يك پستان . ( 2 ) . او از احفاد شيخ على خان زند است . ( دكتر يوسف نيرى )