ده دوازده ذرع بلندى ، همه را از سنگ و گچ و آجر ساخته ، مشهور به چهار طاقى « 1 » گويا خانقاهى بوده كه ارباب سير و سلوك و ذكر و فكر در آن جا مىگرفته‌اند و نقشه آن در پشت اين برگ نگاشته شد و قصبه اين بلوك را نيز « سروستان » گويند . عرضش از خط استوا ، 29 درجه و 20 دقيقه ، طولش از گرىنيچ ، رصدخانه انگلستان 53 درجه و 25 دقيقه است ، انحراف قبله آن از نقطه جنوب به جانب مغرب 50 و [ ] درجه و [ ] دقيقه است ، 15 فرسخ از شيراز دور است . شماره خانه‌هاى آن از 900 خانه نگذرد و عموم آنها از خشت خام و گل و چوب است و در اين قصبه عمارت عالى است از آجر و سنگ و گچ كه دو رويه ديوارهاى آن را از سنگ تراشيده ، ساخته و طاقهاى آن را از آجر زده‌اند و كرياس و سر در اين عمارت را با كاشى معرق ، آيات قرآنى را در دورهء آنها به خط ثلث خوش نوشته‌اند و دوازده ستون از سنگ خوب تراشيده ، در ميان آن به كار برده‌اند كه چندين طاق بلند را بر اين ستونها گذاشته‌اند و چندين لوح قبر از سنگ به درازى دو ذرع شاه و چارك و پهناى سه چارك بيشتر است و بر لوح قبرى نوشته‌اند : « توفى الشيخ يوسف بن يعقوب السروستانى ، سنه اثنين و ثمانين بعد ستمائه . » و بر لوح ديگرى : « توفى محمد بن الحسن بن على البيضاوى ، سنه ست عشر و سبعمائه » و بر لوح ديگرى : « توفى عمر بن على البيضاوى سنه سبع و خمسمائه » در كتاب مزارت شيراز « 2 » نوشته است : شيخ ابو القاسم سروستانى سالها در شيراز تدريس نمود و جماعتها را از نتائج فكر خود بهره‌مند فرمود ، هرگز فرمانى به كس نداد و خود خدمت خود را مىنمود در مدرسه خرابى منزل داشت كه جز او كسى نبود « 3 » و چون پادشاه زمان به زيارت آن بزرگوار رفتى ، از جاى برنخاستى و او را به مواعظ حسنه متنبه داشتى و صد سال تمام زندگانى نمود و در حدود سال 300 و اند وفات نمود و از اشراف سروستان سلسله سادات حسينى است ، جد آنها از قريه حسين‌آباد ممو ، بعد از فتنه افغان به سروستان آمده ، توقف نمود و از اعيان آنهاست : سيادت انتساب سيد عبد الكريم سروستانى به زيور صلاح و سداد آراسته ، سال به سال از منزل خود كه باغ اكتسابى اوست بيرون نيايد ، جز براى سركشى ضياع و عقار مكتسبى خود ، نه كسى را با او مخاصمتى و نه او را با كسى مجادلتى است . و از اعيان آنهاست : جناب فضائل اكتساب ، واعظ شنوندگان به مواعظ جميله و ناصح پذيرندگان به نصايح جليله ، واصف مراتب خاندان نبوت ، ذاكر مصائب اهل بيت ولايت ( ع ) ، متمسك به حول الله حاجى سيد فضل الله سروستانى ، سالهاست در شيراز به نشر احاديث و ذكر مصيبت اهل بيت رسالت اشتغال دارد . و از علماى سروستان است : سلسله حاجى ملا طهماسب كه به زيور علم و حليه صلاح و

--> ( 1 ) . براى اطلاع بيشتر رجوع شود به كتاب فرهنگ مردم سروستان ، ص 78 ، و تاريخ تمدن ساسانى ، على سامى ، ص 204 ، 221 ، 231 ، ج 2 . اين بناى رفيع از دوران ساسانى باقيمانده و كاخى از كاخهاى با عظمت و معروف آن زمان است . ( 2 ) . ص 72 . هزار مزار به تصحيح و تحشيه دكتر نورانى وصال ، ص 195 . ( 3 ) . ( گويند ، در خانه‌اى باز و سفره‌اى گسترده داشته ، چنان كه بر سر در ورودى آن نقش كرده بود : ( الباب مفتوح لمن دخل و الخبز مباح لمن اكل ) : در به روى هركس كه درآيد گشوده و نان براى هركس كه بخواهد مباح است ) . ( فرهنگ مردم سروستان ، ص 89 ) .