و در قديم آن را دروازه « گازرگاه » گفته‌اند و از اين است كه نوشته‌اند ، تكيه شيخ سعدى در گازرگاه شيراز است براى آنكه گازران در دهنه قنات فهندز « 1 » كه نزديك به آن تكيه است ، گازرى نمايند . چهارم : دروازهء قصابخانه : كه گوسفندان را در خارج آن كشته ، به شهر آورند و تا اوايل سلطنت كريم خان زند ، طاب ثراه آن را دروازه فسا مىگفتند كه گذرگاه كاروان فساست ، در جنوبى شيراز است و مزرعه سختويه وقفى مدرسه منصوريه « 2 » شيراز در خارج اين دروازه ، بلافاصله افتاده است و اكنون در تصرف مؤلف اين فارسنامه ناصرى است . پنجم : دروازهء شاه داعى : كه در اصل شاه الداعى الى اللّه بود نام يكى از مشايخ طريقت است كه تكيه آن در خارج اين دروازه است و در قديم آن را درب سلم گفته‌اند و در كتاب مزارات شيراز نوشته است ، ابو زكريا سلم بن عبد اللّه شيرازى « 3 » از قدماى بزرگان مشايخ شيراز است و قبرستان درب سلم را به او نسبت دهند و اين دروازه ، ميانه جنوب و مغرب شيراز باشد . « 4 » ششم : دروازه كازرون كه گذرگاه كاروان كازرون است [ و ] در مغربى شيراز باشد . اما يازده محله شيراز : پنج محله آن را حيدرى خانه گويند مانند محله اسحق بيگ و بازار مرغ و بالا كفت و درب شاهزاده و ميدان شاه . و پنج محله آن را نعمتى خانه گويند مانند محله درب مسجد و سرباغ و سردزك « 5 » و سنگ سياه و لب آب . و محله يهودان از اين هردو عنوان خارج است . و گفته‌اند در زمان سلاطين صفويه طاب ثراهم ، براى اختلاف در ميانه اهل محلات شهرهاى ايران بلكه قصبات و دهات قرار داده‌اند كه اهل نيمهء مشرقى هر بلدى خود را حيدرى « 6 » گويند يعنى ما از پيروان سلطان حيدر كه جد سلاطين صفويه و شيخ طريقه آنهاست مىباشيم و اهل نيمهء مغربى هر بلدى خود را نعمتى گويند يعنى ما از پيروان شاه نعمت اللّه كه شيخ طريقه سلسله نعمت اللهى است هستيم و بايد مردم حيدرى خانه با يكديگر موافق گشته در اوقات معين با مردم نعمتى خانه ، جنگ كنند و مردم نعمتى خانه نيز چنين كنند و از دو جانب در اين جنگ هركس كشته شود ، خونش هدر باشد و اين رسم در شيراز باقى

--> ( 1 ) . مشهور به ( كت سعدى ) . ر ك : نزهة القلوب ، ص 115 . ( 2 ) . در متن : ( منصوره ) . ( 3 ) . الشيخ سلم بن عبد اللّه الصوفى شيرازى . شد الازار ، ص 132 ، هزار مزار ، ص 63 . ( 4 ) . در شيراز نامه ، نام محلات شيراز به شرح زير آمده است : 1 ) محله باغ قتلغ ، 2 ) محله بالا كفد ، 3 ) محله باغ نو ، 4 ) محله سراجان ( : لب آب ) ، 5 ) محله دشتك ، 6 ) محله پالانگران ، 7 ) محله دزك ، 8 ) محله بال رود ، 9 ) محله درب سلم ، 10 ) محله شيراز ، 11 ) محله مقاريضى ، 12 ) محله باغ ، 13 ) محله پيراسته ، 14 ) محله درب استخر ، 15 ) محله نامدار ، 16 ) محله گچ‌پزان . ( بافت قديمى شيراز ، ص 78 ) . ( 5 ) . در آثار العجم ( محله دزك ) ص 433 . ( 6 ) . ر ك : مجله آينده ، ص 741 ، دى و بهمن 1363 مقاله حيدرى و نعمتى از آقاى حسين مير جعفرى و منازعات نعمتى و حيدرى در ايران ، از همان نويسنده مجله دانشكدهء ادبيات اصفهان ، شماره 1 ، دوره دوم .