ميرزا حسن حسينى فسايى

1231

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

اساسى محكم و بنائى مستحكم در جاى عمارت تخت قراچه گذاشته ، تخت قاجارش فرمود و در سال 1261 به فرمودهء سلطان سپهر بارگاه ، شاهنشاه ، حضرت ظل الله محمد شاه قاجار انار الله برهانه ، دامنه قبلى اين عمارت را به چند مرتبه پرداخته ، طاق‌نماها ساخته ، صحن مرتبه را درختان نارنج كاشته ، مرتبه ديگر حوضهاى كشكولى مرتب نموده ، به اين ترتيب به آخر رسانيدند و در دامنه مرتبه آخرين آنها ، درياچه وسيعى در جاى درياچه پيشينش بساختند و از خيانت كار كن يا كارفرما ، آب را زياده از هفته نگاه ندارد و در سه جانب اين درياچه ، درختهاى سرو و كاج كاشته‌اند و در برابر عمارت ، درخت كاج تنومندى است كه خاقان مغفور معظم شاهنشاه اعظم فتح على شاه قاجار طاب ثراه در زمان جهانبانى خود در مملكت فارس ، آن را به دست مبارك خود كاشته و تاكنون مردمان شيراز آن را به چشم احترام مىبينند و عمارت تخت قاجار از زيور جوانى عارى ، روى به پيرى گذاشته چنان كه خداى تعالى فرموده : وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ . « 1 » باغ جنت « 2 » : از بناهاى مرحوم حاجى ميرزا ابو الحسن خان مشير الملك است . در سال 1260 و اند در صحراى كشن ، فرسخى مغربى شهر شيراز ، حصارى از چينه كشيد و انواع درختها را در آن كاشته ، عمارتى لايق در كنار آن بساخت . باغ جهان‌نما « 3 » : در جانب صبوى شهر شيراز به مسافت ميلى كمتر ، حضرت كريم خان زند ، در سال 1180 و اند حصارى از آجر و گچ در نهايت استحكام ساخته كه از صدمهء چندين زلزله آسيبى به حصار و عمارت آن نرسيده است و در داخل باغ ، چهار خيابان از سروهاى آزاد ساخته و تاكنون كه نزديك بر صد و بيست سال از كاشتن آنها گذشته ، به خرمى و تنومندى باقى است : چنان سر بر فلك سوده است سروش * كه باشد نسر طايريك تذروش و در جلو قبلى اين باغ ، به ده ذرع فاصله ، باغى ديگر ، كوچك از آن ، به حصار گچ و آجر بساخت و چون سطح داخلى اين باغ به اندازهء چهار ذرع از سطح زمين آن باغ نشيب داشته ، سر ديوار آن مساوى با سطح زمين آن و اين دو باغ در دو مرتبه افتاده‌اند . « 4 » باغ حوض « 5 » : از بناهاى مرحوم حاجى ميرزا ابو الحسن خان مشير الملك است و در پشت باروى شهر شيراز ، ميانه دروازهء كازرون و باغ بهجت آباد ، حصارى از چينهء گل بر مبذر 800 من بذر گندم بركشيد و انواع درختهاى ميوه‌دار و گلها را در آن بكاشت و خيابانهاى سفيددار و چنار در آن بينداخت ، خيابان در خيابان سوبه‌سويش * گلستان در گلستان كوبه‌كويش

--> ( 1 ) . آيه 68 از سوره يس . ( 2 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 519 . ( 3 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 517 . ( 4 ) . در آثار العجم ، آن را جهان‌نماى پائين مىگويند . در كتاب بافت قديمى شيراز ، ص 155 ، احتمال داده شده كه اين باغ در زمان صفويه ايجاد شده باشد . ( 5 ) . ( آن را باغ نو مشيرى نيز مىگويند در سمت غربى مايل به شمال ، اراضيش قرب يكصد پيمان است ) آثار العجم ، ص 520 .