ميرزا حسن حسينى فسايى

1226

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

در سال 1304 كه منافع موقوفات حضرت شاه چراغ از دهات ميمند وقفى ، بيشتر از مخارج و مصارف متولى و ارباب ارتزاق و خدمه و روشنائى بقعه مباركه ، گرديد ، به فكر صائب جناب جلالت - مآب صاحبديوان ميرزا فتح على خان شيرازى وزير مملكت فارس ، ميدان مخروبه در جنب صحن مبارك را كه از خاك و نخاله انباشته بود ، پاك كرده ، از وجه زيادتى منافع موقوفه ، بناى كاروانسرائى گذاشتند و در سال 1307 به اهتمام و فرمايش حضرت اشرف امجد و الا معتمد الدوله سلطان اويس ميرزا قاجار فرمانفرماى مملكت فارس آن را تمام نموده ، مسكون گرديده ، مبلغى از مستغل آن بر منافع موقوفه افزود . كاروانسراى شيخ نصر « 1 » : از بناهاى شيخ عبد الرسول خان والد شيخ نصر خان والى بندر بوشهر است . در سال 1240 آن را ساخته‌اند ، در محله بازار مرغ مسكن غرباست . كاروانسراى فيل « 2 » : در جنب شرقى مسجد جامع وكيل داخل بازار وكيل است ، از بناهاى حضرت كريم خان زند است ، مسكن تجار معتبر است در سال 1180 و اند ساخته شد . كاروانسراى گمرك « 3 » : در محله درب شاهزاده ، از بناهاى حضرت كريم خان زند است ، گمرك جائى را گويند كه مال تجارت را عشور كنند اين كاروانسرا و كاروانسراى روغنى و كاروانسراى فيل صدمه چندين زلزله را ديده ، هيچ خللى در بنيان خود نديده و محتاج تعمير نگشته‌اند ، تجار معتبر در حجرات فوقانى و تحتانى آن مسكن دارند . كاروانسراى مشير الملك « 4 » : مرحوم حاجى ميرزا ابو الحسن خان مشير الملك آن را بساخت ، در جنب جنوبى بازار وكيل است در سال 1270 و اند تا 80 [ 12 ] به اتمام رسيد ، در نظافت و خوش‌وضعى ، اول كاروانسراى شيراز است ، حجرات تحتانيش همه تودرتو و فوقانيش همه يكتو ، درياچهء بزرگى در صحن اوست . كاروانسراى وكيلى مشهور به كاروانسراى شاه مير على ابن حمزه : از بناهاى حضرت كريم خان زند است در خارج دروازه اصفهان در جانب مغربى عمارت و بقعه امامزاده حضرت شاه مير على بن حمزه ( ع ) افتاده است ، منزل‌گاه قوافل است . در شهر شيراز كاروانسراهاى ديگر است كه منزل غربا و قوافل دهات است .

--> ( 1 ) . آثار العجم ، ص 503 : ( در بعضى حجراتش يراق‌باف و پيله‌ور نيز هست و در حجره‌اى از آن ، جناب حاجى ميرزا احمد منجم‌باشى . . . مسكن دارد و همه‌ساله استخراج تقويمى مىنمايد . ) ( و در سال 1240 ساخته شده ) ( حاشيه ) . ( 2 ) . آثار العجم ، ص 502 . ( 3 ) . ( در بازار وكيل يعنى در بازار كلاه‌دوزان ) است . آثار العجم ، ص 501 . ( 4 ) . آن را كاروانسراى گلشن هم مىگويند . آثار العجم ، ص 502 : در سال 1280 و اند ساخته شده . ( حاشيه ) .