حسين على ميرزا ، فرمانفرماى مملكت فارس تقربى داشت و به منصب فراش‌باشى و لله‌باشى و سردارى سرافراز بود ، در حدود سال 1240 و اند بناى مدرسه را تمام فرموده ملك مزيجان « 1 » بوانات را وقف آن نمود . مدرسه سيد علاء حسين : در محله بالا كفت در جنب مغربى عمارت و بقعه حضرت سيد علاء الدين حسين ( ع ) افتاده است « 2 » و نام اصلى آن مدرسهء نظاميه « 3 » است . در سال 1075 ميرزا نظام الملك ثانى پسر ميرزا حسين بيك جابرى انصارى وزير فارس ، ساخته است و از مرور زمان و صدمه چندين زلزله ويرانه گشته ، نزديك به سى سال محل خاكروبه‌ريزى محله گرديد و در سال 1294 محمود خان مرودشتى كه مردى دولتمند و معامله نقدبه‌نقد كار بود مبلغى معتد از يكى از بزرگان شيراز يعنى جناب ميرزا على محمد خان قوام الملك طلبكار شده ، به عرض حضور حضرت اشرف ارفع حاجى معتمد الدوله فرهاد ميرزا ادام الله بقاه رسانيدند ، بدهكار را خواسته ، ماجرى را دانسته كه اين مبلغ وجه نقد از سود و مرابحهء چندين معامله باقى مانده است ، اندكى تأمل فرموده ، به مرد بدهكار فرمايش نمود كه چون خود اين سود را مقرر داشته ، سند سپرده ، بايد از عهدهء آن برآئى و به محمود خان فرمود : چون مبناى اين معامله بر خلاف شريعت مطهره است اين مبلغ وجه نقد را بگير و به رضاى طرفين در مخارج تعمير مدرسه حضرت سيد علاء الدين ( ع ) صرف كنيد ، پس هردو قبول فرموده را نموده ، نزديك به سالى در تعمير آن كوشيده ، آن مدرسه را احيا بلكه احداث نمودند و تاكنون بر آبادى باقى است . مدرسه هاشميه « 4 » : در محله بالا كفت ، در جوار مدرسه حسينيه حاجى قوام افتاده است مرحوم حاجى محمود تاجر شيرازى در سال 1039 آن را بساخت و به مناسبت والد اكبر خود حاجى هاشم جد سلسله هاشميه ، آن را مدرسه هاشميه بگفت و چندين ملك را وقف بر آن نمود و از جمله نصف بازارچه حاجى هاشمى و جمال آباد و عمرو آباد كربال و نصف دولت آباد كوار و نصف مراد آباد خفرك و قصر خواجه بيضا ، باقى مانده است و مداخل آنها را بعد از مصارف ديگر به طلاب اين مدرسه مىرسانند . مدرسه حكيم « 5 » : در محله بازار مرغ شيراز در جنب صبوى عمارت و بقعهء امام‌زاده حضرت سيد مير محمد افتاده است و بانى « 6 » آن در زمان سلطنت [ ] سلاطين صفويه [ ] « 7 » دست‌غيب شيرازى است و در سال 1272 « 8 » مرحوم حاجى مهر على شجاع الملك نورى بعد از خرابى از صدمه زلزله آن را تعميرى لايق نمود و تاكنون به آبادى باقى است .

--> ( 1 ) . در دهات بوانات : ( مزايجان ) است . ( 2 ) . در متن : ( افتادست ) . اين مدرسه امروز به نام مدرسه محموديه مشهور است . ( 3 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 498 . ( 4 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 498 . ( 5 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 494 . ( 6 ) . در متن : ( باقى ) . ( 7 ) . ( گويند آن را مير نظام الدين دستغيب بنا نهاده و حاجى شجاع الملك مهر على خان نورى در سنه 1072 مرمتش فرموده ) ، آثار العجم ، ص 495 . ( 8 ) . در آثار العجم ، ص 495 : ( 1072 ) .