ميرزا حسن حسينى فسايى

894

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

شماره تمام ميلهاى يك درجه از دايره طولى عرض 32 درجه كه 57 ميل و چهار خمس است نسبت به 69 داده تفاوت را كه 11 ميل و خمس يك ميل است از شصت و نه كم كرده فتحه پرگار را به اين اندازه نموده ، پس پايه آن را از نقطه ه به جانب د بر خط ه ، د در 5 جاى گذاشته و بر جاى هر پايه نشانه گذاريم پس خطوط عرضيه و طوليه را چنان كه گذشت به انجام رسانيم و بلاد فارس را هريك به مناسبت عرض و طول آن در ميانه آن خطوط نوشته تا به انجام رسانيم و ببايد دانست كه مقدار طول و عرض بلاد فارس كه در اين كتاب فارسنامه ناصرى نوشته مىشود از كتاب نقشه حكيم الكسندر كيث جونس تن انگليس برداشته شد . پس از آنچه دانسته شد اگر خواهيم مسافت ميان دو شهر را از دواير عرضيه و طوليه كه بر صفحه نقشه ، نگاشته ، معلوم كنيم چنين گوئيم كه اگر عرض دو شهر برابر بود بايد بر يك دايره طولى باشند پس شماره درجات زيادتى طول يكى را بر ديگرى نگاه داشته شماره ميلهاى يك درجه از دايره طولى آن عرض را به ميل انگليسى كه شصت و نه ميل برابر يك درجه از خط استوا دانستيم از جدول سابق برداشته ، آن نگاه داشته را ، در شمارهء آن ميلها ضرب كرده حاصل ضرب مسافت ميانه آن دو شهر بود مانند آنكه تخت جمشيد و بندر ديلم در عرض سى درجه موافق‌اند و بر يك دايره طولى واقع ليكن طول تخت جمشيد پنجاه و سه درجه و طول بندر ديلم پنجاه درجه و پانزده « 1 » دقيقه از گرىنيچ است پس زيادتى طول تخت جمشيد دو درجه و سه ربع درجه كه چهل و پنج دقيقه است و در جدول سابق به ميل انگليسى شماره ميلهاى يك درجه از دايره طولى عرض سى درجه را پنجاه و نه ميل نوشته است و حاصل ضرب

--> ( 1 ) . در جام جم عرض بندر ديلم 30 درجه و 2 دقيقه و طول 50 درجه و 12 دقيقه است .