ميرزا حسن حسينى فسايى

1162

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

بده ساقى شراب لايزالى * بدست عاشقان لا ابالى به چشم خفته شب كوته نمايد * سلوا عن مقلتى طول الليالى حاجت شيرازى « 1 » : نامش « يادگار » شغلش عطارى بود ، اين رباعى « 2 » را در مدح درويش عبد المجيد خوشنويس گفته است : اى گشته مثل به خوشنويسى ز نخست * مفتاح خزائن هنر ، خامهء تست ما را همه روزه يار و محرم ، غم تست * هم صحبت و هم‌نشين و همدم غم تست تا كرده خدا لوح و قلم را ايجاد * ننوشته شكسته را كسى چون تو درست بىغم نبود دمى اگر دل دل ماست * بىما نبود دمى اگر غم ، غم تست « 3 » خواجه حافظ : شمس الدين محمد شيرازى ( عليه الرحمه ) نظر به كمالات معنوى آن جناب ، شاعرى ، دون مرتبهء اوست در كتاب سلم السموات نوشته است : در محلهء شيادان شيراز ، نشو و نما يافته ، زمان سلطنت شاه شيخ ابو اسحق ، پسر شاه محمود انجوى و پادشاهى امير مبارز الدين - محمد آل مظفر و شاه شجاع پسر امير مبارز الدين و شاه منصور پسر شاه محمود پسر امير مبارز الدين و سلطنت امير تيمور گوركان را دريافت و در قضيه قتل شاه شيخ ابو اسحق ، اين غزل را انشاء فرمود : ياد باد آنكه سر كوى توأم منزل بود * ديده را روشنى از نور رخت حاصل بود در دلم بود كه بىدوست نباشم ، ليكن * چه توان كرد كه سعى من و دل باطل بود راستى خاتم فيروزهء بو اسحقى * خوش درخشيد ولى دولت مستعجل بود ديدى آن قهقههء كبك خرامان « حافظ » * كه ز سر پنجهء شاهين قضا ، غافل بود و در سال 780 و اند ، سلطان محمود شاه بهمنى ، پادشاه مملكت دكن هندوستان از خواجه حافظ ( عليه الرحمه ) خواهش مسافرت به هندوستان فرمود « 4 » و نقد و جنس فراوان براى خواجه فرستاد ، خواجه قروض خود را ادا كرده ، تدارك سفر را ديده ، روانهء مقصد گرديد و چون به جزيرهء هرموز كه در جوار بندر عباس است ، رسيد ، بر كشتى نشست و هنوز راهى نرفته ، موجى برخاست « 5 » و خواجه وحشت نمود و به همراهان گفت ، بعضى از نفايس من در جزيره بماند ، بايد بروم و آنها را بياورم ، چون عود به جزيره نمود ، راه شيراز را پيمود و اين غزل را فرمود :

--> ( 1 ) . ر ك : مجمع الفصحا ، ج 2 ، ص 207 : ( از معاصرين صاحب آتشكده بوده و او نوشته كه به 70 سال عمر تاهل اختيار ننموده بعد از رجوع از مكه در سنه 1185 درگذشته ، ديوانش را ديده‌ام ) . ( 2 ) . منظور رباعىهاست . ( 3 ) . در متن : ( ماست ) . ( 4 ) . درباره زندگى و شعر حافظ رجوع شود به مجموعه فراهم آمده بوسيله دكتر منصور رستگار فسائى تحت عنوان ( مقالاتى درباره زندگى و شعر حافظ ) از انتشارات دانشگاه شيراز ، و تاريخ ادبيات صفا ، ج 3 ، بخش دوم ، ص 1064 تا 1089 ، و فهرست موجود در مقدمه واژه‌نامه غزلهاى حافظ ، از حسين خديو جم ، ص 18 و 19 و بحث در افكار و آثار و احوال حافظ ، تاليف دكتر قاسم غنى . ( 5 ) . در متن : ( خواست ) .