ميرزا حسن حسينى فسايى
964
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
السلطنه به مناصب جليله سرافراز بود و چون به شيراز آمد به منصب مير آخورى حضرت حسين - على ميرزا فرمانفرما مفتخر گرديد و در سال 1272 به وزارت نواب عبد الباقى ميرزا والى لارستان و سال ديگر به ايالت لارستان برقرار بود و اكنون در زاويه انقطاع نشسته ، امر معاش را به مواجب ديوانى و مداخل املاك موروثى مىگذراند و او را سه نفر نواده است : اللّه قلى خان و مرتضى قلى خان و حسين قلى خان در سن 31 سال و 27 سال و 22 سال در كنف تربيت جد ماجد خود باقىاند . پسر سيم جناب اعتماد الدوله است : ملاذ طوايف ، مظهر آثار عواطف ، قدوهء عظماء زمان ، اسوهء ارباب ديوان ، معتمد حضرت سلطانى ، مؤتمن درگاه خاقانى : حاجى ميرزا على رضا . در سال 1203 در شيراز متولد گرديد و در سال 15 [ 12 ] از سخط اعليحضرت شاهنشاهى از آلت تناسل عارى گشته ، مدتى در اصفهان به تحصيل كمالات لايقه پرداخت و در سال 26 [ 12 ] مورد تفقدات ملوكانه شده ، امين اسرار شاهنشاهى و محرم حرمسراى پادشاهى گرديده ، عمر خود را در دربار معدلت مدار به عزت و اقتدار گذرانيد و املاك موروثه و مكتسبه خود را طلبا لمرضات اللّه در راه خيرات وقف نمود و قنات معروف به آب حاجى ميرزا على رضا در دار الخلافه طهران احداث نموده ، وقف بر محلات آن بلدهء طيبه فرمود و تاكنون اين خيرات جاريه به آبادى باقى است و در سال 1265 در طهران به رحمت ايزدى پيوست . پسر چهارم جناب اعتماد الدوله است : قطب فلك نامدارى ، مركز دايره بزرگوارى ، حامى رعيتپناه ، راعى رعيت دستگاه حاجى ميرزا على اكبر قوام الملك . در سال 1203 با جناب حاجى ميرزا على رضا توأمان تولد يافت و يازده سال در دار السلطنه اصفهان توقف نمود و در سال 26 [ 12 ] به منصب جليل كلانترى مملكت فارس كه ارثيه از پدر و عم او بود ، سرافراز گرديد و در سال 45 [ 12 ] به لقب جليل قوام الملكى مفتخر آمد و در اواخر سال 1249 چند ماهى از عمل ملغى گشته ، به زودى عود به ماكان نمود و در سال 56 [ 12 ] منصب كلانترى را به ضميمه لقب بيگلربيگى مملكت فارس را به اذن و اجازهء ابناى دولت جاويد عدت به ولد ارجمند خود ميرزا محمد خان واگذاشت و تا آخر زمان زندگانى از اعمال ديوانى اعراض كرد [ و ] تمامت شغل و عمل خود را به اولاد امجاد خود واگذاشته ، پناهندهء دادخواهان و فريادرس ستمديدگان گرديد و از اين رهگذر به آمدوشد دار الخلافهء طهران ، مكرر به زحمت افتاد و در آخر سال 1279 به منصب جليل توليت و خدمت آستانه مباركه رضويه ، على صاحبها الف سلام و تحيه كه جامع بزرگوارى دنيا و آخرت است ، سرافراز گرديد و در سال 1282 در مشهد مقدس به روضه رضوان خراميد . آنچه در اين مائده خرگهى است * كاسهء آلوده و دست تهى است هيچ نه در محمل و چندين جرس * هيچ نه در كاسه و چندين مگس و از مآثر حاجى قوام الملك است : كاروانسراى ميان كتل در راه كازرون و شيراز و آب - انبار بزرگ در بندر بوشهر و تعمير بلكه احداث عمارات مسجد جامع جديد شيراز كه از مرور دهور و زلزلههاى پىدرپى از حليه آبادى افتاده ، خرابه باقى بود و حاجى قوام الملك از مال خالص خود ، تمام عمارات آن را احداث فرمود و مدرسهء حسينيه متصل به خانه آن جناب كه در بناى هريك ، مبالغى به خرج رفته و چندين ملك معمور وقف بر حسينيه فرمود و مداخل آنها را