« چلغوزه » گويند براى آنكه چلغوزه را در كتاب طب حب الصنوبر نويسند و صنوبر درخت كاج را گويند . . . » ( بلوك بحرين - گفتار دوم ) نخل شاهانى : « . . . عموم نخلهاى بلده جهرم ، شاهانى است كه لطافت و شيرينى آن ، بهتر از همه خرماهاى روى زمين باشد و چنان روشن است كه هسته آن از ميانش نمايان است . . . » ( بلوك جهرم - گفتار دوم ) . عمل : « . . . و گفته‌اند عمل داراب بر خلاف همه فارس است كه در سال تر محصولش از نمناكى زمين ضايع شود و در خشك‌سالى به خوبى پروراند . . . » ( بلوك داراب - گفتار دوم ) آسياب‌گردان : « . . . در قديم دو آسياب بر روى يكديگر كه جدول و تنوره و خانه هر يك را از سنگ درآورده‌اند . . . جدول اولى دو آسياب را گردانيده و اراضى دامنه و حوالى مسجد را زراعت نمايد . . . » ( بلوك داراب - گفتار دوم ) ديمى و فاريابى : « . . . عموم نخلستان دشتستان ديمى است كه به آب باران زمستانه قناعت كند و چندين نخلستان هم از آب رودخانه دالكى و خشت ، فاريابى در كنارهء اين رودخانه باشد . . . » ( بلوك دشتستان - گفتار دوم ) چم : « . . . چم . . . كناره رودخانه را گويند . . . » ( بلوك دالكى - گفتار دوم ) گاوچاه : « . . . بيشتر كشت و زرع اين بلوك ديمى است و . . . بيشتر آن را از آب گاوچاه به عمل آورند . . . » ( بلوك گله‌دار - گفتار دوم ) پيمان : « . . . باغ تخت شيراز مبذر 1250 من گندم به وزن 720 مثقال صيرفى است كه به اصطلاح اهل شيراز صد پيمان است . . . » ( وقايع سال 1213 - گفتار اول ) د - معنى كردن نام پرندگان و جانوران : « . . . كبوتر دوشم كه به تركى بلدرچين گويند . . . » ( جانوران فارس - گفتار دوم ) « . . . جغد و بوم كه آن را « بوف » گويند . . . » ( جانوران فارس - گفتار دوم ) « . . . راسو كه آن را موش خرما گويند . . . » ( جانوران فارس - گفتار دوم ) « . . . خارپشت بزرگ را در فارس چوله و در جاى ديگر سيخول گويند . . . » ( جانوران فارس - گفتار دوم ) « . . . سنگ‌پشت كه آن را لاك‌پشت نيز گويند . . . » ( جانوران فارس - گفتار دوم ) « . . . باشه يعنى قرخى . . . » ( جانوران فارس - گفتار دوم ) « . . . مرغ سنگ‌خوار كه آن را به تركى قريقره گويند . . . » ( جانوران فارس - گفتار دوم ) « . . . كبك انجير . . . اين مرغ را جيرفتى نيز گويند . . . » ( جانوران فارس - گفتار دوم ) ه - توضيح لغات و اصطلاحات علمى بنابر تعريفات علمى زمان ميرزا حسن : در اين مورد واژه‌هائى چون نقطه ، سطح ، جسم ، دايره ، قطر ، قوس ، قطعه ، درجه ، زاويه ، مثلث ، مربع ، مستطيل ، مخروط ، سهم مخروط ، دايره عظيمه ، قطب و . . . توضيح داده شده است ( ر ك مقدمات علميه - گفتار دوم ) و - توضيح واژه‌هاى مربوط به مسافات چون ميل ، ذراع ، ذرع شاه ، بهر ، فرسخ ، فرسخ كاروانى . ز - توضيح واژه‌هاى مربوط به اوزان و مقياسات از قبيل چارك ، نيم من ، من ، خروار ،