ميرزا حسن حسينى فسايى
77
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
ديوانهاى شعر و شاعران مورد علاقهء ميرزا حسن مؤلف فارسنامه چه در گفتار اول و چه در گفتار دوم ، علاوه بر ذكر بعضى از اشعار خود يا ماده تاريخها ، از شعر بسيارى از شاعران ايرانى و عرب سود برده است با اين تفاوت كه اشعار مذكور در بخش اول بيشتر جنبه تمثيلى يا وقايعنگارى و استشهاد دارد ولى در بخش دوم صرفنظر از اينكه بخشهائى بعنوان شاعران شيراز وجود دارد يا در ذكر اعيان و بزرگان هر شهر و محل از شاعران نيز يادى مىشود و اشعارى از آنها ذكر مىگردد در ضمن كلام نيز اشعارى از شاعران نامدار چون فردوسى ، انورى ، نظامى ، صبا و سلمان ساوجى . . . ذكر مىشود كه بيشتر جنبه تكميلى يا توضيحى دارد ، البته بعضى از اشعار نيز بدون ذكر نام شاعران مورد استفاده قرار گرفته است كه ما حتى الامكان ، كوشيدهايم تا در حواشى كتاب سرايندگان آنها را معرفى نمائيم . بطور كلى ميرزا حسن از شاعران ايرانى زير بطور روشن و صريح نام مىبرد و از اشعار آنان سود مىجويد : منوچهرى ، فردوسى ، سعدى ، حافظ ، عبيد زاكانى ، سنائى ، نظامى كمال الدين اصفهانى ، ابراهيم خان لارى ، قاآنى ، محمد يوسف قزوينى ، صباحى ، قائممقام ، سروش و معتمد الدوله فرهاد ميرزا . سعدى : از شاعرانى است كه كلام او جابجا چه بهنام و چه بىنام مورد توجه ميرزا حسن فسائى است : سعديا مرد نكونام نميرد هرگز * مرده آن است كه نامش به نكوئى نبرند ( وقايع سال 372 ) ز احوال برادرم به تحقيق * دانم كه ترا خبر نباشد . . . ( وقايع سال 676 ) و گاهى از اشعار سعدى بدون ذكر نام گوينده استفاده مىكند : « چنان كه گفتهاند : جهان اى برادر نماند به كس * دل اندر جهانآفرين بند و بس مكن تكيه بر ملك دنيا و پشت * كه او چون تو بسيار پرورد و كشت ( وقايع سال 1160 )