به دار الخلافه طهران احضار گشته ، در اواخر ماه شوال اين سال وارد طهران شدند و بعد از چند روزى ، ايالت مملكت فارس به حضرت اسعد اشرف ارفع امجد و الا ، شاهنشاه‌زاده اعظم ، سلطان مسعود ميرزا يمين الدوله ظل السلطان ادام اللّه ايام سعادته ، عنايت گرديد و پيشكارى و وزارت كل فارس در عهدهء جناب محمد ناصر خان ظهير الدوله قاجار قرار گرفت و در ماه ذىحجه اين سال 1279 فرمانفرماى فارس و پيشكار و فارسيان از دار الخلافه ، روانه شيراز شده در اواخر همين ذىحجه وارد گشته بساط معدلت را گستردند و حاجى ميرزا على اكبر قوام الملك به نيابت توليت آستانه مباركه رضويه على صاحبها الف ثناء و تحيه سرافراز و برقرار شده از طهران روانهء مقصد گرديد و حكومت بندر بوشهر و دشتى و دشتستان را به احمد خان عميد الملك نوائى باقى گذاشتند . و در اين سال [ 1279 ] : سيم تلگراف از حد رودخانه ارس آذربايجان تا بندر بوشهر امتداد يافت . و عيد نوروز سال سيچقان‌ئيل خيريت دليل در دوازدهم ماه شوال 1280 « 1 » اتفاق افتاد و جناب ظهير الدوله ، از وزارت فارس معزول گشته ، جناب ميرزا محمد قوام الدوله فراهانى عراقى وزير مملكت فارس شده ، در ماه ذىقعده اين سال وارد شيراز گرديد . و در اين سال [ 1280 ] : امناى دولت جاويدعدت ، ايالت نواحى كوه‌گيلويه و بهبهان را به نواب اشرف و الا ، احتشام الدوله سلطان اويس ميرزا ولد الصدق حضرت اشرف و الا ، حاجى معتمد الدوله فرهاد ميرزا ، عم حقيقى اعليحضرت شاهنشاهى ادام اللّه بقاه عنايت فرموده به مصاحبت جناب قوام الدوله وارد شيراز شدند و چون در سنه گذشته ميرزا سلطان محمد خان والى سابق بهبهان از عسرت معيشت و پريشانى ، بىاذن اولياى دولت از شيراز فرار كرده ، كوه‌گيلويه و بهبهان را تصاحب نموده بود ، قوام الدوله او را اطمينان داده به شيراز آمد و مواجب و مرسومى لايق در حق او برقرار نموده ، او را آسوده بداشت . و در ماه ربيع اول اين سال 1281 نواب اشرف و الا ، احتشام الدوله از شيراز به جانب كوه‌گيلويه و بهبهان حركت فرمود و اسد خان سرتيپ با فوج سرباز قشقائى و على خان و محمد صادق خان مراغه‌اى آذربايجانى « 2 » سركردگان سيصد نفر سوار مقدم آذربايجانى در خدمت نواب معظم اليه حركت نمودند و بعد از ورود به خوبى كردار و نرمى گفتار ، دلهاى پراكنده الوار كوه‌گيلويه را متفق فرموده ، كسى را در كار كسى مداخلتى نداد و اگر در يك طايفه دو نفر نقيض بودند ، بعد از ملاحظه حسن سلوك ، يكى را معزول نموده ، مدد معاشى براى او معين مىداشت كه بيشتر شرارت و نافرمانى مردم از پريشانى معيشت برخاسته است و به اين وسيله در اندك زمانى تمام شوريدگيهاى الوار به آرامى رسيد و بلوكات را مانند حومه بهبهان و ناحيه زيدون و بلوك ليراوى كه از سوء سلوك حكومت ، اهالى آنها پراكنده بودند ، به استمالت و وعده تخفيف از ماليات و منال مقررى ديوانى و دادن تقاوى و مساعده بيشتر از متفرقه را جمع نموده ، مشغول رعيتى و زراعت شدند و در آخر اين سال مبلغى از وجوه ديوانى را كه

--> ( 1 ) . برابر با 21 مارس 1864 . ( 2 ) . در متن : ( آذربايجان ) .