ميرزا حسن حسينى فسايى

807

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

شرط سيزدهم : مادام كه نواحى عباسى در تصرف امام مسقط است احدى از مأمورين دول خارجه را در آن جاى راه ندهند مگر براى عبور . شرط چهاردهم : امام مسقط را حقى نباشد كه نواحى عباسى را به دول خارجه واگذارد . شرط پانزدهم : بايد عشور كشتى و مال التجاره ايرانى كه از مسقط عبور مىكنند در بندرعباس عشور نمايند كه شايد در راه غرق يا حرق شود . شرط شانزدهم : اموال تجار ايرانى كه در آن سه چهار ساله ، صيد سوينى در جزيره قشم حبس نموده ، بايد تسليم حاجى عبد المحمد ملك التجار كرده كه به وكلاى تجار برساند . حرر فى العشرين من شهر شعبان المعظم سنه 1272 مطابق سنه لوىئيل خيريت دليل « 1 » . صورت تعهدنامهء شيخ سعيد مسقطى حاكم بندرعباس « 2 » بنده درگاه آسمان « 3 » جاه ، سعيد بن احمد ، خود را از تبعهء دولت عليه ايران ، دامت شوكتها مىدانم و حكومت بندرعباس و مضافات آن‌كه به اين بنده درگاه واگذار است ، متعهد است كه تنخواه اقساط آن را به وعدهء خود برسانم و در سرپرستى رعايا و آبادانى كمال سعى نمايم و امرى كه منافى رأى اولياى دولت قاهره باشد ، اقدام نكنم ، حرره فى بيستم شهر شعبان سنه 1272 . و صيد سوينى و صيد محمد ولد آن جناب ، امام مسقط ، اين وثيقه‌نامه را مهر زدند . و روز يازدهم ماه رمضان المبارك « 4 » ، قلعه بندرعباس ، در تصرف شيخ سعيد درآمد و روز بيست و پنجم آن ماه ، جناب صيد سعيد خان امام مسقط ، وارد بندرعباس گرديد و سجل شروط شانزدگانه را خاتم نهاده ، مهر نمود و خط شيخ سعيد را امضاء فرمود و مال التجارهء تجار را بىنقصان در جزيره قشم ، تسليم حاجى عبد المحمد نمودند و صيد سعيد خان امام مسقط در قبول آن شانزده شرط خرسند بود ، مگر آنكه بر زبان آورد كه حضرت آقا محمد شاه ، آن زمان كه حكومت بندرعباس را با پدرم صيد سلطان واگذار فرمود ، جزيره قشم و جزيره هرموز را خودم مسخر نمودم و طايفه بنى معين را از اين دو جزيره بيرون كردم ، اگر اين دو جزيره را در وثيقه‌نامه به نام من مسطور كردندى مرا خوشتر بودى و از اين عبارت امام مسقط معلوم مىشود كه در اين زمان سنين عمرش اقلا از نود سال گذشته بود ، القصه امام مسقط عريضه‌اى از سر اطاعت و ضراعت نگاشته ، به ضميمه دوازده هزار تومان زر مسكوك به ضميمه اشياء نفيسه ديگر « 5 » ، به رسم پيشكش ، انفاذ دربار معدلت شعار شهريار قاجار ، ادام اللّه عمره ، به صحابت صيد على از خويشاوندان خود و شيخ عبد اللّه مسقطى و احمد شاه خان كلانتر ميناب نمود و خود در پنجم شوال راه مسقط را گرفت و فرستادگان از راه بوشهر ، به شيراز آمده ، در خانه مهر على خان شجاع - الملك نزول نمودند و روز ديگر نواب و الا مؤيد الدوله آنها را خواسته ، تفقد فرمود و پيشكشى كه امام مسقط براى نواب معزى اليه و نواب عبد الباقى ميرزا فرستاده بود ، رسانيدند و روز ديگر راه دار الخلافه را برگرفته ، روانه شدند و بعد از ورود و گذرانيدن پيشكش و ارمغان

--> ( 1 ) . در حقايق الاخبار ، ص 168 : ( خيريت دليل ) ندارد . ( 2 ) . از حقايق الاخبار ، ص 168 ، به اختصار . ( 3 ) . در متن : ( آستان ) ، با توجه به حقايق الاخبار ، ص 168 ، تصحيح شد . ( 4 ) . برابر با 16 مه 1856 . ( 5 ) . ر ك : حقايق الاخبار ، ص 169 .