ميرزا حسن حسينى فسايى
797
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
بىمداخلت غير به ايالت كوهگيلويه و بهبهان بپرداخت و هر ناحيتى را به سركردهاى لاريجانى سپرد [ و ] مشغول عاملى گرديد و محمد باقر خان پسر محمد شفيع خان كلانتر طايفهء نوئى از چهاربنيچه « 1 » ايلات كوهگيلويه ، اعتنائى به احكام عباسقلى خان نگذاشت و مدتى بر اين منوال بگذشت و عباسقلى خان مردمانى را از سرباز و سوار لاريجانى و چريك كوهگيلويه روانه داشت قلعهء پلى نه فرسخ مشرقى بهبهان را كه منزل محمد باقر خان بود به قهر و غلبه گرفتند و او را مقيد داشته ، به بهبهان فرستاده ، در معرض عقاب درآمده ، او را بكشت . و هم در آن سال [ 1266 ] : امر ، از مصدر جلال صادر گرديد كه در دار الخلافه طهران و ساير بلاد محروسهء ايران بر سر معبرهاى عامه قراولخانه ساخته ، در هر يكى چند نفر سرباز براى محافظت منزل نمايند . « 2 » و عيد نوروز سنه تنگوزئيل در روز جمعه هفتدهم ماه جمادى اول سال 1267 « 3 » اتفاق افتاد و سلطان سلاطين عجم ، جشن نوروزى [ را ] به آئين فريدون و جم بسر رسانيد و وزراء و امرا و سركردگان افواج را مأمور ملازمت ركاب ظفر انتساب در سفر اصفهان فرمود و روز غره ماه رجب آن سال « 4 » ، موكب همايون از دار الخلافه طهران نهضت فرموده ، از قزوين و ساوه و بروجرد گذشته و در پانزدهم ماه مبارك رمضان « 5 » دار السلطنه اصفهان را رشك روضه جنان فرمود . « 6 » و در روز بيست و دويم آن ماه ، نواب و الا ، نصرت الدوله فيروز ميرزا ، حكمران مملكت فارس و محمد قلى خان ايلبيگى ، ايلات فارس ، وارد اصفهان گشته ، مورد عنايت بىنهايت شاهنشاهى شدند . و روز بيست و پنجم ماه شوال آن سال [ 1267 ] : موكب همايونى از اصفهان نهضت فرموده از كاشان و قم گذشته ، روز هشتم ماه ذىحجه آن سال وارد دار الخلافه طهران گرديد و نواب و الا نصرت الدوله فيروز ميرزا ، از اصفهان از راه بلوك سرحد شش ناحيه و نواحى كوهگيلويه و دهدشت ، وارد بلدهء بهبهان گرديد و ايالت آن را به مقرب الخاقان مهر على خان شجاع الملك نورى ، عنايت نمود و نواحى آن سامان و بلوك ممسنى را نظم داده ، از راه كازرون ، در اواخر ماه ذىحجه اين سال ، عود به شيراز نمود و در ماه همين ذىحجه كتاب تاريخ قاجاريه ، تأليف جناب مستطاب ، مجموع آداب و علوم ، مالك رقاب منثور و منظوم ، فهرست صحايف فضايل ، ديباچه دفاتر فواضل ، مقرب درگاه حضرت خاقانى ، ميرزا محمد تقى سپهر تخلص كاشانى « 7 » ، صورت اختتام پذيرفت . « 8 »
--> ( 1 ) . چاربنيچه ، از تيرههاى ايل عرب حباره و شيبانى است ، فارسنامه ناصرى ج 2 ، ايلات مملكت فارس . در ترجمه ، ص 299 بجاى نوئى ، جوى آمده است . ( 2 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، ج 3 ، ص 352 . ( 3 ) . برابر با 20 يا 21 مارس 1851 : ( چون از روز جمعه يكساعت و پنجاه دقيقه برگذشت ) ناسخ التواريخ ، ج 3 ، ص 352 . ( 4 ) . برابر با دوم مه 1851 . ( 5 ) . برابر با 14 ژوئيه 1851 . ( 6 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، ج 3 ، ص 368 ، روضة الصفا ، ج 10 ، ص 485 . ( 7 ) . مقصود جلد سوم ناسخ التواريخ است . ( 8 ) . در متن : ( پزيرفت ) .