ميرزا حسن حسينى فسايى
63
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
8 . به كار بردن تركيبات و جملات عربى : « در تحصيل خط . . . به اقصى غاية كوشيده » ( اعيان محله اسحق بيگ ) . « علم كلام و حكمت را كما ينبغى آموخته ، . . . » ( اعيان محله بازار مرغ ) . « . . . ماليات ديوانى را . . . موقوف المطالبه مىداشت . » ( اعيان محله درب شاهزاده ) . 9 . به كار بردن فراوان لغات ، اوصاف و تركيبات عربى مخصوصا كلمات جمع و تطبيق صفت و موصوف و . . . و بويژه در قسمت رجال گفتار دوم و بعضى از بخشهاى گفتار اول مضايقتى ندارد : « در تحرير قبالهجات شرعيه عديل و نظير ندارد . . . » ( محله سرباغ شيراز ) . « . . . از املاك موروثه و مكتسبه خود محسود اماثل و اقران بود . . . » ( محله سرباغ شيراز ) . « . . . عمر شريفش را در وظايف طاعات و لوازم عبادات بسر رسانيد . . . » ( همانجا ) . « . . . تحصيل كمالات لايقه نموده علوم عربيه و ادبيه را به وجهى نيكو آموخته » ( همانجا ) . « . . . شغل خود را تحصيل مقاصد علميه و نظم املاك موروثه قرار داده است . . . » ( همانجا ) . « . . . اول كسى است كه از اين سلسله عليه از مطالعه كتب احاديث مشحونه از موضوعه و ضعيفه اجتناب فرمود و متوجه علوم كلاميه و حكميه گشته به مرتبه اعاظم حكما و متكلمين رسيد . . . » ( همانجا ) . « . . . مدرس مدرسه رفيعه منصوريه گشته هرروزه طلاب علوم را از افكار ابكار خود بهرهمند دارد . . . » ( محله سردزك ) . « ضبط قبوضات و توجيه بروات و محاسبات ديوانى فارس در كف كفايت اوست . . . » ( محله سنگ سياه ) . « . . . در تحصيل خط نسخ تعليق و شكسته به اقصى غاية كوشيده . . . » ( محله اسحق بيگ ) « . . . فنون رياضى و علم كلام و حكمت را كما ينبغى آموخته . . . » ( محله بازار مرغ ) . « . . . از جانب سنى الجوانب امناى دولت عليه ايران مأمور به سفارت هندوستان گرديد . . . » ( درب مسجد نو ) 10 . اشاره فراوان به كتب عربى : از متون تاريخى و تفسيرى گرفته تا متنهاى درسى پزشكى و صرفى و نحوى . . . « . . . از مصنفات جليله سلطان الحكما كتاب اثبات واجب الوجود است و آن را سه نسخه فرمود : كبير و وسيط و صغير . . . » ( اعيان محله سردزك ) . « . . . به حليه شاعرى محلى بود و صاحب ديوان عربى است و چند قصيده و قطعه و تغزل و دوبيتى او را ، ميرزا سيد على خان در كتاب سلافة العصر و سلوة الغريب نقل فرموده است . . . » ( همانجا ) . « . . . شاهد اين مقال كتب مصنفه و مؤلفه آن جناب است : شرح صحيفه سجاديه مشهور به رياض السالكين و كتاب طراز اللغه و كتاب شرح صمديه در علم نحو ، صغير و وسيط و كبير و كتاب شرح ارشاد و كتاب درجات رفيعه در طبقات شيعه و كتاب انوار الربيع و كتاب سلافة العصر