سپردند و در مدت زمانى كه جماعت روسيه در ولايات گنجه و قراباغ و شيروانات تسلط يافتند ، متعرض ناموس مسلمانان مىشدند و اين مطلب به توسط علماى آن بلاد به عرض جناب مجتهد الزمان آقا محمد خلف الصدق « 1 » غفران‌مآب آقا سيد على مجتهد اصفهانى ساكن عتبات عاليات رسيد و جناب معزى اليه تكليف شرعى خود و مسلمانان را در جهاد با كفار روسى دانست و چون چنين مىپنداشت كه شاهنشاه صاحبقران ميلى به مصالحت و مسالمت با طايفهء روسيه دارد ، لهذا در ابتدا آخوند ملا رضاى خوئى آذربايجانى « 2 » معتمد خود را كه مردى سخن‌آفرين بود ، با صورت حكم وجوب جهاد ، به دربار معدلت‌مدار ايفاد داشت و حضرت شهريارى به حكم شرع مطهر ، رضا درداد و ملا محمد رضا « 3 » را با مراتب رضامندى به خدمت جناب آقا سيد محمد بازفرستاد و جناب معزى اليه با جماعتى از مروجين دين مبين در اوائل ماه شوال اين سال : [ 1241 ] وارد طهران گرديدند « 4 » و كمال توقير و احترام را از شاهنشاه زمان و شاهزادگان و امرا و اعيان ديدند ، پس مراسلات به عموم مجتهدين بلاد اسلام به تحرير درآورد و عموم مسلمانان را به اقدام در جهاد دعوت فرمود و حضرت شاهنشاهى مبلغ سيصدهزار تومان به‌علاوه مواجب و مرسوم سپاه براى صرف جهاد معين فرمود و جناب عبد اللّه خان امين الدوله « 5 » كه در اين اوقات از وزارت معزول بود ، به مهماندارى جناب آقا سيد محمد و ساير علما ، مأمور گرديد و حضرت صاحبقران روز بيست و ششم شوال « 6 » از طهران نهضت فرمود و ششم ماه ذيقعده اين سال [ 1241 ] « 7 » چمن سلطانيه را لشكرگاه نمود و نواب نايب السلطنه نيز تشريف‌فرماى آن چمن گرديد و ايلچى ايمپراطور روس نيز دررسيد « 8 » و تخت بلورى كه از پارچه‌هاى بلور الماس‌تراش بهم پيوسته بودند به درازاى سه ذرع شاه و دو ذرع پهنا ، با نامهء مودت ختامه از جانب ايمپراطور روس آورده بود از لحاظ مبارك بگذرانيد و مورد عنايت شاهنشاهى گرديد . « 9 » و روز هفدهم اين ماه « 10 » جناب مجتهد الزمانى آقا سيد محمد و حاجى ملا محمد جعفر استرآبادى و آقا سيد نصر اللّه استرآبادى و حاجى سيد محمد تقى قزوينى و سيد عزيز اللّه مجتهد طالشى « 11 » ، چون نزديك به اردو رسيدند ، تمامت شاهزادگان و امرا و اركان بلكه تمامت اهالى اردوى اعلى آن جماعت مجتهدين را استقبال كرده ، به انواع احترام و اقسام درود و سلام وارد خلوتسراى شاهى نمودند .

--> ( 1 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 641 ، ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 357 . ( 2 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 642 . ( 3 ) . مؤلف با استفاده از روضة الصفا ، ( ج 9 ، ص 642 ) كه او را قبلا ( رضا ) خوانده است و بعد ( محمد رضا ) در اينجا ( محمد رضا ) به كار برده است . ( 4 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 642 ، ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 357 . ( 5 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 357 . ( 6 ) . برابر با 3 ژوئن 1826 . ( 7 ) . برابر با 12 ژوئن 1826 . ( 8 ) . نام اين ايلچى ( كينياز نجشكوف ) بود . روضة الصفا ، ج 9 ، ص 644 ، ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 358 . ( 9 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 645 . ( 10 ) . برابر با 24 ژوئن 1826 . ( 11 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 358 .