[ وقايع فارس در روزگار لطف على خان ] و چون روز بيست و دويم ماه جمادى دويم اين سال ، عيد نوروز سنه 1203 « 1 » اتفاق افتاد و چهل روز گذشت ، شيخ نصر خان پسر شيخ ناصر خان و امير على خان حياط « 2 » داودى دشتستانى چريك فراهم آورده را به حضور اميرزاده لطف على خان رسانيدند و نواب صيد مراد خان ، لشكرى را به سردارى شاه مراد خان « 3 » ، برادر خود ، به استقبال لطف على خان مأمور داشت و چون لطف على خان وارد برازجان ده فرسخى بندر بوشهر گشت ، شاه مراد خان به دالكى « 4 » رسيد و على همت خان كليائى و فضل على خان و نقد على خان پسران نظر على خان زند و ديگر سركردگان به اطلاع ميرزا محمد حسين فراهانى وزير فارس و حاجى ابراهيم كلانتر شيراز ، شاه مراد خان را گرفتند و زنجير كرده ، در برازجان كه چهار فرسخى دالكى است بردند و به ورود ، شاه مراد خان را كشتند و تمامى سپاه زند و فارس در اطاعت لطف على خان شده به عزم تدمير صيد مراد خان روانهء شيراز شدند . « 5 » در شب دهم ماه شعبان همين سال [ 1203 ] « 6 » : ميرزا محمد حسين وزير و حاجى ابراهيم كلانتر و ميرزا جانى فسائى و اعيان زنديه و فارس به هواخواهى لطف على خان بر صيد مراد خان شوريده ، او را در حصار ارگ وكيلى متحصن نمودند و اين خبر را در كازرون به لطف على خان رسانيدند و روز دوازدهم همين ماه ، نواب معزى اليه با صولت رستم و شوكت نادرى وارد شيراز گرديده با عموم بزرگان طريق مودت پيمود « 7 » و بعد از دو روز ارگ را مسخر داشت و صيد مراد خان و اتباع او را به قتل رسانيد و حاجى على قلى خان كازرونى به شفاعت اعيان فارس ، نجات يافت و نواب معزى اليه بر اريكه اقتدار قرار گرفت و در اين وقت بيست و سه سال از عمر او گذشته بود و جناب فتح على خان صبا تخلص ، در تاريخ جلوس او فرموده است : رسم عدالت چو كرد زنده به تاريخ او « 8 » * گفت صبا او بود ثانى نوشيروان ( 1203 ) و چون خبر كشتن جعفر خان و استيلاى صيد مراد خان ، به مسامع عز و جلال حضرت شهريار بىهمال آقا محمد خان رسيد ، از طهران به عزم تسخير فارس ، نهضت فرمود ، چون به صحراى خسروشيرين « 9 » فارس رسيد ، ماجراى لطف على خان و صيد مراد خان را شنيد ، بىتأمل نهضت فرموده در غره ماه شوال همين سال [ 1203 ] : در صحراى هزار بيضا « 10 » ، پنج فرسخى

--> ( 1 ) . ( سنه تخاقوىئيل ) ذيل گيتىگشا ، ص 315 ، و برابر با 21 مارس 1789 . ( 2 ) . در ذيل گيتىگشا ، ص 317 : ( حيات داودى ) . ( 3 ) . ذيل گيتىگشا ، ص 317 . ( 4 ) . ذيل گيتىگشا ، ص 317 ، روضة الصفا ، ج 9 ، ص 221 . ( 5 ) . ذيل گيتىگشا ، ص 318 ، روضة الصفا ، ج 9 ، ص 222 . ( 6 ) . برابر 6 مه 1789 . ( 7 ) . ذيل گيتىگشا ، ص 319 . ( 8 ) . ذيل گيتىگشا ، ص 321 ، حاشيه 1 . ( 9 ) . ذيل گيتىگشا ، ص 321 ، روضة الصفا ، ج 9 ، ص 222 . ( 10 ) . در ذيل گيتىگشا ، ص 321 : ( در محل بيضا ) ، در روضة الصفا ، ج 9 ، ص 222 : ( تل بيضا شش فرسنگى شهر شيراز ) ، و چنين است در ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 55 ، تاريخ اين واقعه در ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 55 : ( 1204 ) است . راجع به تل بيضا ، رجوع شود به فارسنامه ناصرى ، ج 2 ، بلوكات فارس .