ايلبارس از قلعه بيرون نخواهد آمد و آب آمويه ، اطراف قلعه هزاراسب را احاطه كرده ، به‌علاوه باروى قلعه در خاك‌ريز پنهان گشته و يورش به چنين قلعه‌اى از حزم و احتياط دور است ، شاهنشاه جهان‌پناه ، به كار قلعه نپرداخته ، لواى كشورگشائى را به جانب خيوه كه تختگاه ولايت خوارزم و ميانه‌آبادى مملكت است ، برافراشت و چون يك منزل كوچ نمودند ، ايلبارس از قلعه هزاراسب درآمده ، تركمانان يموت و تكه كه يكه‌تازان سپاه ايلبارس بودند ، دست جلادت درآورده ، تا نزديكى اردو آمدند و اعليحضرت شاهنشاه ترتيب اردو را برهم نزد « 1 » و به نفس نفيس آنها را تعاقب كرده ، بسيارى از آنها را كشته و اسير فرمود و ايلبارس بلاتأمل خود را به قلعه خانقاه « 2 » كه يكى از پنج قلعه‌هاى نامى خوارزم است ، انداخته ، متحصن گرديد و روز ديگر سپاه ظفرپناه به قهر و غلبه ، قلعه خانقاه را گرفته ، ايلبارس را به دست آورده به حضور مبارك رسانيدند و بعد از ثبوت تقصيرات كه يكى از آنها كشتن فرستادگان حضرت شاهنشاهى بود كه از منزل چارجو براى استمالت او فرستاده بودند به فرمان قهرمان شاهى ، به حكم عدل از در خونخواهى ، او را با بيست نفر از رؤساى خوارزم به ياسا رسانيدند « 3 » و ايالت ممالك خوارزم را به طاهر خان « 4 » نواده ولى محمد خان چنگيزى كه با سلاطين تركستان نسبت پسر عمى داشت ، شفقت فرمود و چون چند رجاله اردو ، به خودسرى بناى تاراج قلعه خانقاه را گذاشته بودند ، حكم به سياست آنها صادر شده ، سى نفر از آنها را در درب كشيكخانه گردن زدند و موكب و الا نهضت نموده در خارج قلعه خيوه نزول نمود و چون اهل شهر اطراف شهر را آب انداخته بودند ، مقرر گرديد كه چندين خندق حفر كرده ، آبها را به آنها انداخته ، به اندك زمانى زمين خشك گرديد و حصار قلعه « 5 » با گلوله‌هاى توپ و خمپاره خراب گرديد و در جانب عصر ، اعيان قلعه خيوه ، طالب امان شده ، با كليد قلعه به درگاه جهان‌پناه آمده ، مورد عنايت شدند ، پس به فرمان شاهنشاهى چهار هزار نفر « 6 » اسيرانى كه در شهر خيوه بودند و هشت هزار نفر كه در حوالى خيوه به‌سر مىبردند « 7 » ، حاضر ساخته ، تمامت آنها را زاد و راحله داده ، مرخص فرمود . و روز هفدهم ماه رمضان « 8 » ، از شهر خيوه ، نهضت نموده ، در چهارم شوال عود به منزل چارجو نمود و حكيم [ بى ] اتاليق « 9 » وزير تركستان با عريضه حضرت ابو الفيض خان و هداياى لايقه به حضور مبارك رسيده ، مورد عنايت گرديد « 10 » و موكب فيروزى كوكب از راه كلات و

--> ( 1 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 356 ، روضة الصفا ، ج 8 ، ص 556 . ( 2 ) . مرآت البلدان ، آن را ( قلعه خانگاه ) خوانده است و آن يكى از قلاع پنجگانه خوارزم است كه بر سر راه خيوه به هزار - اسب قرار داشته است . ( جهانگشاى نادرى ، ص 356 ) . ( 3 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 357 ، روضة الصفا ، ج 8 ، ص 557 . ( 4 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 357 . ( 5 ) . در متن : ( قلعه را ) . ( 6 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 358 . ( 7 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 358 . ( 8 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 359 . ( 9 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 359 . ( 10 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 360 .