ميرزا حسن حسينى فسايى
410
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
قلعه را محاصره دارند ، تمامت اين هيجده نفر تاجهاى دوازده ترك سرخ قزلباشى را بر سر گذاشته تيغهاى هندى را كشيده ، سمندروار ، خود را به صفهاى آتشزده ، هشتاد نفر را كشته ، هشت نفر كشته گشته ، ده نفر وارد « 1 » قلعه تربت شدند و فرمان را به انجام رسانيدند و شاهقلى سلطان بعد از ملاحظه ، چون بيد بر خود بلرزيد كه : « بردن فرمان غلط ، نابردن فرمان غلط » اگر شاهزاده و زنان بيگناه را بكشم ، جواب خداى تعالى را چه گويم ؟ و اگر اطاعت فرمان نكنم ، حكم مرشد كامل را مهمل داشتهام و جماعت اوزبك چون آن جسارت را از جوانان قزلباشى ديدند ، با خود گفتند ، البته سپاه قزلباش دست از جان شسته ، در اين نزديكى خواهند رسيد « 2 » ، پس رأى آنها ، متفق گشته ، اردوى خود را برداشته ، از پى كار خود رفتند . و در سال 975 : وزارت مملكت فارس به ميرزا قوام الدين حسين ، ولد ميرزا تاج الدين - جعفر حسنى حسينى شيرازى وزير سابق فارس برقرار گرديده به انصاف گذرانيد . و در سنه يونتئيل سال 977 : به مسامع جلال رسيد كه واليان بندر جرون و جزيره هرمز و شميل و ميناب « 3 » فارس ، ظلم و تعدى با رعايا چندان نمودهاند كه مردمان آن سامان پراكنده گشتهاند ، بنابر آن فرمان مطاع ، به مفاخرت يعقوب بيك والى كرمان صادر شد ، پس به آن سامان رفته ، واليان را تنبيه و سياست نموده ، عود به كرمان فرمود . و در شب شنبه « 4 » غره ماه مبارك رمضان سال 978 : ولادت باسعادت ابو النصر ، سلطان - عباس ميرزا ، ولد ارجمند شاهزاده عالميان ، سلطان محمد ميرزا والى مملكت خراسان به طالع سنبله در دار السلطنه هرات اتفاق افتاد . در اين سال [ 978 ] : ايالت تمامت مملكت فارس به ولى سلطان قلخانچى « 5 » ذو القدر ، عنايت گرديد . و در سنه قوىئيل 979 : خاطر شاهقلى سلطان يكان استاجلو وزير خراسان از شاهزاده عالميان ، سلطان محمد ميرزا والى مملكت خراسان ، رنجيده ، عريضه به پايه سرير اعلى فرستاد و از جانب سنى الجوانب پادشاه جمجاه ، فرمان صادر گرديد كه ايالت خراسان را به نام نامى شاهزاده عالميان عباس ميرزا قرار دهند و شاهقلى سلطان به اتابكى ، وزير خراسان باشد و ايالت مملكت فارس را به نواب شاهزاده سلطان محمد ميرزا واگذاشتند « 6 » و ميرزا سليمان شيرازى نواده ميرزا نظام الملك جابرى اصفهانى ، وزير سابق فارس به وزارت شاهزاده سرافراز آمد و ولى سلطان - قلخانچى اوغلى ذو القدر كه به حكومت فارس سرافراز بود ، بعلاوهء حكومت ، لله و اتابك شاهزاده سلطان محمد ميرزا گرديد « 7 » ، پس شاهزاده سلطان محمد ميرزا پسر بزرگ خود سلطان حمزه ميرزا را برداشته ، از راه كرمان وارد شيراز جنتطراز گرديد و رحل اقامت را چنان انداخت كه تا سالى
--> ( 1 ) . در متن : ( وارده ) . ( 2 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 8 ، ص 127 تا 131 . ( 3 ) . ر ك : احسن التواريخ ، روملو ، ص 443 ، خلاصة التواريخ ، ج 1 ، ص 563 . ( 4 ) . عالمآراى عباسى ، ص 127 ، تولد او را در شب دوشنبه غره شهر رمضان المبارك اواخر يونتئيل تركى مىداند . ( 5 ) . اين نام در عالمآراى عباسى به صورت قلمانچى و قلخانچى آمده است ، ص 126 . ولى در نظام ايالات در دوره صفويه از رهربرن به صورت ( قلهانچى ) آمده است . ص 64 ، ر ك : خلاصة التواريخ ، ج 1 ، ص 567 . ( 6 ) . ر ك : عالمآراى عباسى ، ص 126 . ( 7 ) . همانجا ، همان صفحه .