وارد گشته ، بر سرير دار الملك شيراز قرار گرفته « 1 » ، به عيش و عشرت مشغول شدند و پادشاه ذى جاه ميرزا بابر ، بعد از ورود به خراسان چندين مرتبه با شاهزادگان بنى اعمام خود جنگ كرده ، هميشه فتح يافت . در سال 860 : پادشاه مغفور ميرزا بابر ، در مشهد مقدس بدرود زندگانى نمود « 2 » و اگرچه بيان تنقلات دهريه حضرت سلطان افاضل ميرزا الغ بيك بن خاقان سعيد شاهرخ گوركانى كه مداخلتى در فارس نكرده از روش و طرز اين كتاب فارسنامه بيرون است ، ليكن چون از غرايب امور روزگار بود ناچار بر سبيل اختصار نگاشته آمد كه آن بزرگوار پادشاهى بود به بسيارى دانش و هنر از تمامى اولاد و نبيره‌هاى حضرت صاحبقران امير تيمور گوركان بلكه سلاطين جهان ممتاز و به وفور كياست و دادگسترى از اقران ، منفرد ، دانش افلاطون و ارسطو را با فر دارا و اسكندر جمع كرده در علوم عقليه و نقليه سرآمد فضلاى عصر بود و علوم رياضيه را به اعلى درجه آموخته ، كتاب ذيج الغ بيك در فضائل او كافى است ، در سال 796 « 3 » در بلده سلطانيه عراق متولد شده و در سال 814 هجرى از جانب والد ماجد خود فرمانفرماى ماوراء النهر گرديد و در سال [ 824 ] « 4 » در خارج شهر سمرقند رصدخانه‌اى بنياد نهاد و بطلميوس ثانى مولانا غياث الدين - جمشيد كاشى « 5 » و جامع كمالات انسانى مولانا معين الدين « 6 » كاشى و حاوى فضائل ، مولانا صلاح الدين مشهور به قاضىزاده رومى « 7 » و اعلم علماء زمان مولانا علاء الدين على قوشچى « 8 » در ترتيب آن بناء و آلات و اسباب « 9 » رصد ، نهايت سعى و اهتمام را به عمل آوردند و از نتائج آن زيجى مرتب گشت كه به زيج جديد گوركانى شهرت يافته است . و جناب علامى مولانا علاء الدين على قوشچى به اندازه‌اى منظور نظر حضرت الغ بيگى بود

--> ( 1 ) . ر ك : احسن التواريخ ، ص 328 ، و ديار بكريه ، ص 335 . ( 2 ) . ( مزاج پادشاه به واسطه شرب مدام از اعتدال انحراف جست . . . و اهل مجلس با هم گفتند كه خمار شهريار قوى شده است و ندانستند كه از دست ساقى اجل شراب گران . . . خواهد نوشيد . . . ) ر ك : روضة الصفا ، ج 6 ، ص 801 - 804 . احسن التواريخ ، تاريخ وفات او را در 25 ربيع الاخر سال 861 مىداند ، ص 365 . او ده سال سلطنت كرد و حكم جهانمطاع او هفت سال در تمام خراسان و سيستان و مازندران به نفاذ پيوست . ( ر ك : روضة الصفا ، ج 6 ، ص - 805 ) . در جنب روضه رضويه مدفون شد و اطبا احساس سمى از سموم كردند . ( ر ك : احسن التواريخ ، ص 366 ) . ( 3 ) . ( در روز يكشنبه 19 جمادى الاولى در قلعه سلطانيه كه موضع اقامت حرم‌سراى امير تيمور بود متولد شد و او را محمد - طراغانى نام و الغ بيك لقب نهادند . . . ) ر ك : حبيب السير ، ج 3 ، جزء سوم ، ص 460 . ( 4 ) . عدد حذف شده . عدد متن ماخوذ از حبيب السير ، ج 3 ، جزء سوم ، ص 21 . ( 5 ) . در حبيب السير كه عبارات فوق ماخوذ از آن است لغت ( كاشى ) نيامده است ر ك : ج 3 ، جزء سوم ، ص 21 . ولى او كاشى بود و شجرهء نسب او چنين است : جمشيد بن مسعود بن محمود بن محمد كاشانى كه در حدود سال 790 هجرى متولد و در سال 832 در سمرقند وفات يافت . او از رياضىدانان ممتاز است كه زيج خاقانى را در سال 816 نوشت و در سال 818 آلت رصدخانه تازه‌اى بنام طبق المناطق اختراع كرد و شرح آن را كتاب جام‌جم ناميد . ( به سال 829 ) و زيج الغ بيكى در سال 823 شروع به كار كرد و رصد تازه در سال 830 آغاز شد و در همين اوان غياث الدين درگذشت و آثار متعددى از او باقى است . ( فرهنگ معين ، ج 6 ، ص 1279 ) . ( 6 ) . خواهرزاده غياث الدين جمشيد است . ( 7 ) . ر ك : فرهنگ معين ، ج 6 ، ص 1431 . ( 8 ) . ر ك : فرهنگ معين ، ج 6 ، ص 1481 . ( 9 ) . در متن : ( و رصد ) .