بنام خداوند جان و خرد مقدمه [ مصحّح ] فارسنامه ناصرى تأليف مرحوم ميرزا حسن حسينى فسائى ، به قول استاد مرحوم ، محمد تقى بهار ، ملك الشعراء : « كتابى است در غايت نفاست ، مشحون به تاريخ و جغرافيا و رجال و مزارات و كيفيت مملكت فارس ، در كمال سلاست و روانى و غايت اتقان و نهايت صحت و اعتبار . » « 1 » فارسنامه ناصرى آئينه تمام‌نماى تاريخ و جغرافياى فارس در دوره طولانى بعد از اسلام تا اوائل قرن چهاردهم هجرى است و دقيق‌ترين و نادرترين اطلاعات را درباره « مملكت فارس » با بيانى ساده و لطيف و گوش‌نواز كه از تركيب طبيعى نثر و نظمى فصيح و بليغ نشأت مىگيرد به خوانندگان ارائه مىكند و از كليترين و بااهميت‌ترين وقايع تا جزئيترين و به ظاهر بىاهميت - ترين اتفاقات مربوط به اين قسمت از سرزمين ايران را با دقت و حوصله و وسواس عجيبى ، منعكس مىسازد و از آنجا كه مسائل فارس را به صورتى انتزاعى مطرح نمىكند ، به تاريخ عمومى ايران نيز عنايتى كامل دارد و در نتيجه حوادث فارس ، نمايانگر تحولات اجتماعى و سياسى و اقتصادى ايران مىشود و مؤلف اين اثر گرانقدر ، با ديدى علمى و محققانه به ارائه وسيع اطلاعات و اخبارى مىپردازد كه اگرچه ظاهرا در « مملكت فارس » رخ داده است ، اما در حقيقت « مشتى از خروار » حوادث و مسائل ايران‌زمين در يك دوره تاريخى طولانى است . « مملكت فارس » در فارسنامه ناصرى حدودى بسيار وسيعتر از فارس كنونى دارد و بخشهائى از سواحل و بنادر خليج فارس ، خوزستان و حتى كرمان امروزى را ، دربرمىگيرد و به همين جهت در فارسنامه ناصرى با « فارس بزرگ » در بطن « ايران بزرگ » سروكار داريم . فارسنامه ناصرى از به دو انتشار مورد توجه كامل دوستداران علم و ادب قرار گرفت و چند بار تجديد طبع شد اما بتدريج به دليل نوع خط و چاپ ، نداشتن فهرستها و توضيحات لازم ، مهجور مىماند و لازم بود كه چاپى جديد و امروزى از اين كتاب ارائه شود كه نقائص گفته شده را ، فاقد باشد و بتواند جوانان علاقه‌مند را جلب كند و ارباب تحقيق را مفيدتر افتد . بنابراين من بنده ، منصور رستگار فسائى كه با ميرزا حسن فسائى همشهرى است و از ديرباز به فارسنامه ناصرى

--> ( 1 ) . بهار ، محمد تقى ( ملك الشعراء ) ، سبك‌شناسى ، جلد سوم ، تهران ، اميركبير ، 1337 ، ص 365 .