ميرزا حسن حسينى فسايى
230
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
و مصلحت خود را در توقف در فارس نديد [ و ] عود به اهواز نمود و ابو منصور فولادستون ، از قلعه استخر نجات يافته ، لشكر فارس به او پيوسته قصد اهواز نمود و ملك رحيم از اهواز قصد فارس نمود [ و ] در رامهرمز تلاقى دو سپاه شده ، شكست بر ملك رحيم افتاد ، جائى مكث ناكرده تا به واسط رسيد و ابو منصور فولادستون به اهواز آمده ، نواحى را متصرف شد ، پس در لشكر فولادستون مخالفت افتاد ، جمعى نوشتهاى به ملك رحيم فرستاده ، اظهار اطاعت و انقياد نمودند و ملك رحيم لشكر بغداد را خواسته روى به اهواز نهاد و بعد از ورود توقف نمود « 1 » . در جمادى اول سال 442 : الب ارسلان پسر داود « 2 » ، برادر طغرل بيك از شهر مرو خراسان ، با شجاعان از سپاه ترك و مرو ، قصد بلاد فارس نمود و به تعجيل از بيابان لوط و كرمان گذشته داخل فارس گرديد و چون به شهر فسا رسيد تمامت شهر را متصرف گشته ، نزديك به هزار نفر از ديالمه و مردم بسيار از شهر فسا را بكشت و سه هزار نفر را اسير نمود و معادل هزار هزار دينار از آن شهر به غارت گرفته بشتاب عود به خراسان نمود . در سال 443 : ابو نصر بن خسرو ، كوتوال قلعه استخر از امير منصور رنجيده ، نوشتهاى به ملك رحيم فرستاده لشكر او را بخواست كه بىزحمت در اطاعت او درآمده ، مملكت فارس را براى او تصرف نمايد ، ملك رحيم برادر خود ابو سعيد را با سپاه بسيار روانه داشت ، چون به قريهء « دولتآباد » رسيدند ، جماعتى از لشكريان ديلم و ترك و فارس به لشكر ابو سعيد ملحق گشتند « 3 » [ و ] در اطاعت ملك رحيم درآمدند ، پس ابو سعيد به قلعهء استخر رفته ، ابو نصر بن خسرو بيرون آمده ابو سعيد را بالاى قلعهء استخر برده ، انواع تحفه و هدايا به حضور ابو سعيد آورده و چندين دست خلعت نفيس براى سران سپاه آورده با خاطرى جمع ، وارد شيراز شدند و قلعه پهن - دژ را محاصره نمودند و از اطراف فارس ، نوشته اطاعت براى ابو سعيد آوردند و عامل داراب تحفه و هدايا براى ابو سعيد فرستاد و ابو سعيد از جانب ملك رحيم لواى اقتدار برافراشت و ابو منصور بعد از اطلاع بر واقعات ، از اهواز به فارس آمده با ابو سعيد جنگ كرده ، ابو منصور شكست يافت و پناه به قلعه پهندژ كه در دست كوتوال خود بود برده ، متحصن گرديد و ابو سعيد در تمام مملكت فارس مستولى شد « 4 » . در سال 445 : ابو نصر بن خسرو ، صاحب قلعه استخر ، از ابو سعيد رنجيده ، نوشتهها به ابو منصور فولادستون فرستاد و ابو منصور بعد از اطمينان از جماعت فارس به شيراز آمده ، متمكن گرديد « 5 » و ابو سعيد به اهواز بازگشت و ابو منصور قرار داد كه در خطبه اولا نام پادشاه طغرل بيك -
--> ( 1 ) . ر ك : كامل ، ج 8 ، ص 53 . و ر ك : كامل ، ج 8 ، ص 54 . ( 2 ) . ر ك : كامل ، ج 8 ، ص 55 . ( 3 ) . ر ك : كامل ، ج 8 ، ص 58 . ( 4 ) . ر ك : كامل ، ج 8 ، ص 58 . ( 5 ) . ر ك : كامل ، ج 8 ، ص 66 . متاسفانه مؤلف فارسنامه در ذكر حوادث سال 445 مهمترين واقعهاى را كه اتفاق افتاد و قهرمان آن يك فارسى بنام ارسلان بساسيرى ، بود فراموش كرده است . ارسلان كه از شيعيان فسائى بود خليفه بغداد را گرفت و بر بغداد چيرگى يافت و فرمان داد تا اشهدان عليا ولى اللّه و حى على الفلاح را بر اذان افزودند . او سرانجام به وسيله طغرل دستگير و كشته شد . ر ك : مقاله ارسلان بساسيرى ، از دكتر منصور رستگار ، مجله يغما شمارهء 5 ، ص 281 ، مرداد 1353 .