ترجمه فارسنامه ناصرى اگرچه در كتب محققان و مورخين اروپائى كه از قرن چهاردهم هجرى به بعد تأليف شده ، از فارسنامه ناصرى مكررا استفاده و بدان رجوع شده است « 1 » اما تنها كوشش ممتاز و بسيار ارزنده كه در آشنا ساختن بيگانگان با اين كتاب صورت گرفته است ، ترجمهء انگليسى بخش قاجار ، از گفتار اول فارسنامه ناصرى است تحت عنوان : History of Persia under Qajar Rule كه بوسيله پروفسور Herbert Busse صورت پذيرفته و در سال 1972 در سلسله انتشارات ميراث ايران : ( Persian Heritage ) وابسته به سازمان علمى و فرهنگى يونسكو ، در چاپخانه دانشگاه امريكائى كلمبيا ، چاپ و در نيويورك و لندن منتشر گرديد ، اين كتاب داراى مقدمه و پيش‌گفتارى است در 39 صفحه و متنى در 494 صفحه كه مشتمل بر ذيل ، كتابشناسى و فهرست راهنما مىباشد . همچنانكه از نام كتاب برمىآيد ، مترجم ، تاريخ ايران را در دورهء قاجار بر اساس بخشى از گفتار اول فارسنامه ناصرى ترجمه كرده و وقايع سالهاى 1194 هجرى قمرى ( برابر با 1780 ميلادى ) تا 1300 هجرى قمرى را ( برابر با 1882 ميلادى ) به اختصار و با همان نظم موجود در فارسنامه ناصرى از نظر تداوم سالهاى حوادث ؛ در آن مندرج ساخته است : سالهائى كه سلسله قاجار به عنوان يكى از پرحادثه‌ترين ادوار تاريخى ايران ، به روى كار آمده و سلاطين آن مخصوصا آقا محمد خان ، فتحعلى شاه ، محمد شاه و ناصر الدين شاه مورد توجه ميرزا حسن فسائى در فارسنامه ناصرى قرار داشته‌اند . اما ناگفته نبايد گذاشت كه اين ترجمه اولا بخشى است از فارسنامه ناصرى مربوط به دوره قاجار تا عصر مؤلف . ثانيا : فارسنامه شامل همه دورهء قاجار نيست ، زيرا سلسله قاجار تا سال 1344 هجرى قمرى ادامه يافت در حالى كه فارسنامه ناصرى وقايع فارس و ايران را تا سال 1300 هجرى دربر دارد .

--> ( 1 ) . Minorsky , V . Hudud al - Alam : The Region of The world , London , 1937 , p . 376 .