آب در ميان طعام نبايد خورد ، و بعد از طعام ، تا معده سبك نشود و طعام بخورد ، و آن آب كه بر سر طعام خورد بايد كه سرد باشد تا اندكى كفايت باشد و تشنگى بنشاند و نيز معده را [ 18 ] فراهم كند تا غذا در خود گيرد و هضم كند و ازين گفته‌اند كه آب سرد معده را بجاى جوارش باشد و هركس كه معده در جاى ( ! ) سرد باشد يا او را رنجى باشد آب برف و يخ سرد كرده نشايد خورد ، و در شب بعد از خواب نبايد خورد مگر كه مخمور باشد يا محرور - كه او را زيان ندارد . و از پس گرمابه و جماع و حركت‌هاى سخت آب نبايد خورد . و اگر كسى شراب خورده باشد در حفظ صحت آن رعايت هم واجبست . اولا انواع شراب كه از شراب و خرما و دوشاب و جو و برنج سازند البته نبايد خورد كه دماغ را زيان‌آورد ، و اگر اتفاق افتد كه خورد نشايد كه بر گرسنگى خورد با بىطعامى - كه هنوز در معده قرار نگرفته باشد - [ 19 ] و نشايد كه معده را پر دوگران كند ، و مستى متواتر زيان دارد و بيمارىها آورد ، و در ماهى يك مستى رخصت داده‌اند ، و محرور را اوليتر آن باشد كه ترك شراب كند و اگر ضرورت باشد رقيق سفيد بايد مرقق كرده . شراب شيرين تن را فربه كند اما دير گوار باشد و سده بگشايد ، و مثل سرد مزاج مكونى و قرنفل و پوست ترنج ، و اگر كسى خواهد كه از مستى زود هشيار شود سركه به آب بياميزد و سه قدح از آن باز خورد . خواب مدارى چنان بايد كه آن وقت خسبد كه طعام از دهن معده به قعر افتاده باشد و اندكى هضم پذيرفته باشد و چون در جامهء خواب شود و نخست بر دست راست خسبد لحظه‌اى [ 20 ] پس بر دست چپ باز گردد و بر شكم خفتن محمود است و بر پشت باز « 1 » خفتن زيان دارد . و خواب روز بسيار خفتن رنگ روى تباه [ كند ] و زكام و نزله آورد - خصوصا در زمستان - اگر روز خفتن عادت دارد جهد كند كه از آن عادت بگذرد . اما تدبير حركت و سكون . جالينوس مىگويد كه سكون پيوسته و ترك رياضت هيچ از طعام در تدبير حفظ صحت آفتى بزرگست و حركت معتدل كردن پيش از قضا تدبير نيكو نيست و جاى ديگر مىگويد و فزاغ مزاج را تباه كند و رياضت و آمد و شد مزاج را لطيف كند و به اصلاح آورد . و بقراط مىگويد كه سكون و فراغ كه منفعت رياضت در تن زياده از

--> ( 1 ) - پشت‌باز ، اصطلاح محلى به معناى تختهء پشت و طاق باز خوابيدن .