هر روز كشم من ز تو آزار دگر * هرروز خورم من ز تو تيمار دگر من خوى تو دانم و دل ساده كند * هربار شفاعتى ، كه : اين‌بار دگر افضل و تاريخ صرف‌نظر از جنبهء ادبى ، كار بزرگ افضل در تاريخ و خصوصا تواريخ كرمان است ، و چند كتاب نام‌بردار از او داريم و اينك خلاصة به معرفى كتب تاريخى او مىپردازيم و سپس از رساله طبى او ياد خواهيم كرد . I - عقد العلى للموقف الاعلى از افضل كرمان سه كتاب نام‌بردار داريم : نخست عقد العلى للموقف الاعلى كه تقريبا به تمام و كمال باقيمانده و قسمت عمدهء آن مربوط و منحصر به دوران حكومت دينار غز ( 584 - 591 ) در كرمان است و به تصريح خود افضل چنان كه ذكر شد پس از بازگشت او از سفر يزد در كوهبنان به تحرير آن پرداخته است « تاريخ جمع اين فصول ، ماه صفر سنهء اربع و ثمانين و خمسمايه ( 584 هجرى ) است . اين كتاب را اغلب ، تاريخ عهد ملك دينار مىدانند اما در حقيقت تاريخ اين عهد نيست ، بلكه كتابى است كه به قول خود افضل : « در جمع اين فصول و نظم اين اصول چند فوايد انديشه كرده ، يكى آنكه در ضمن اين حكايات و طى اين روايات تحريض است بر تخلق به اخلاق حميده از عدل و حلم و سخاوت و شجاعت ، دوم آنكه اهل خبرت را در مطاوى اين سواد فنون عبرت است ، سوم آنكه شكر انقضاء دور محنت و اقبال موسم راحت در ايراد اين بنا حاصل است ، چهارم آن كه ذكر پادشاهى كه از حسن نظر و شمول رأفت و كمال معدلت او كرمان . . . امروز در نزاهت ، فردوس را سه ضربه مىدهد مهمل داشتن و روز اين دولت نامورخ گذاشتن محض كفران نعمت باشد . . . پنجم آنكه چون خواستم به خدمت ملك دينار مستسعد شوم و به تقبيل بساط اشرف مشرف ، چنان كه قاعدهء بندگان باشد كه به خدمت درگاه ملوك شوند ، تحف لايق و طرف موافق نداشتم . . . با خود گفتم كه تحفه اهل علم و دعاست ، و هيچ تحفه بدان حضرت بهتر از دعا نه » « 1 »

--> ( 1 ) - مقدمه عقد العلى چاپ آقاى عامرى