900 تا 985 هجرى قمرى است . و اينك نمونه‌هائى از آن : 1 - حسين كيا بوم‌آسا در قفس آهنين محبوس گشت در حينى كه موكلان غافل بودند ، زخمى بر خود زد اما كارگر نشد ( احسن التواريخ . ص 80 ) . اين عبارت عينا در صفحهء 131 نسخهء چاپى ما آمده است . 2 - در آن حدود بيشه‌ايست و در آنجا شيرى مسكن گرفته و انواع آزار او به مردم آن ولايت مىرسد و هيچ كس را مجال مرور و عبور در آن حوالى و حواشى نيست . . . به نفس نفيس نزديك آن سبع رفته به يك چوبهء تير آن شير دلير را بر خاك هلاك انداخت . برآمد فغان ز آسمان و زمين * كه بر دست و بازوت باد آفرين ( احسن التواريخ . ص 103 ) . اين مطلب با مختصر تغييرى در عبارت ، در صفحهء 165 اين كتاب ديده مىشود . غالب پاورقيهاى نسخهء چاپى حاضر كه به عنوان اختلاف كلام از احسن التواريخ آورده شده است ، مىتواند نمونه‌اى براى موارد استفادهء مؤلف اين نسخه از احسن التواريخ و به احتمال ضعيف اقتباس مؤلفين اين دو كتاب از مأخذ ديگرى بوده باشد . نكته‌اى كه تذكر آن لازم است اين است كه مؤلف از تاريخ معروف و معتبر حبيب السير استفاده نكرده و نظرى بر آن نداشته است . اين موضوع از پس و پيش و يا كم و بيش بودن وقايع و مطالب كلى اين دو كتاب و همچنين اختلافاتى كه در ضبط اعلام اشخاص و مواضع جغرافيائى ديده مىشود مستفاد مىشود . بديهى است كليهء وقايع تاريخى اين كتاب مستند و مطابق با واقع نيست ، بلكه تعصب مذهبى مؤلف و عوامل ديگرى در اين تأليف مؤثر بوده است . مثلا امير عليشير نوائى وزير دانشمند و نيكوكار ابوالغازى سلطان حسين بايقرا در هر جاى اين كتاب كه اسمى از او به ميان آمده است ، بر خلاف مصالح ملك و ملت كار كرده است و انشاى نامهء سلطان بايقرا كه در آن به شاه اسماعيل « ميرزا » خطاب شده و موجب رنجش خاطر شاه و حملهء وى به خراسان گرديده ، به امير عليشير نسبت داده شده است ؛ در حالى كه اين نامه چند سال پس از فوت امير عليشير يعنى در سال 910 به هنگامى كه شاه اسماعيل در يزد بوده تحرير يافته است . ( ر ك : ص 140 ) . خودكشى گوهرشاد بيگم و جنبهء افسانه‌اى آن ، مىتواند مثالى ديگر بر عدم توجه مؤلف به واقعيت وقوع وقايع تاريخى در اين كتاب باشد . مؤلف گوهرشاد بيگم را دختر سلطان حسين بايقرا مىداند و علت خودكشى وى را غلبهء شاهى بيگ خان بر هرات ذكر مىكند ( ص 266 و 305 ) در حالى كه قتل گوهرشاد بيگم به دستور سلطان ابو سعيد ميرزا و در سال 761