گفتار در ذكر نهضت نمودن امير جلالت‌نشان ظفر توأمان بار ديگر به جانب ام البلاد بلخ و عبور فرمودن شاه والاتبار از درياى زخّار بالشكر جرّار و مشرّف شدن به آستان قوىشأن حضرت شاه مردان - كرّم اللّه وجهه - و از آنجا با نيل مقصود بازآمدن بر ضمائر آيينه مظاهر دانش‌پژوهان نهفته نماند كه بعد از سه سال مقدمهء مذكور فى سنهء 1255 بود كه به دستور سابق ، دوست محمد خان كابلى قاصدان پىدرپى به جانب چارولايت روانه نمود . حكيم خان والى ، شجاع الدين خان متولى را به زر و زيور دنيا فريفته كرده ، راى فسادنماى اينها را به جانب خود مايل كرده ، و در اخير فصل تيره - ماه از تاريخ مذكور اكرم خان و افضل خان نام ، هردو پسر خود را به ده‌هزار قوشون افغانيه سردار و سرآمد كرده ، فرستاد تا به ولايت تاشقورغان و به مزار شريف رفته ، بلكه نقيب خواجه بلخى را هم مع حاكمان چارولايت از پادشاه والاجاه منحرف گردانيده ، به جانب خود مايل گرداند . بعد از رسيدن اين خبرهاى موحش اثر امير نيكوسير ، اركان دولت و دولتخواهان ذى - شوكت را جمع نموده ، به حكم نص قاطع « و شاورهم فى الأمر » مشورت انداخت . حضّار مجلس زمين عبوديت بوسه داده به عرض عالى رسانيدند كه مردم افغانيه بسيار مردم جاهل بىانديشه مىباشند تا اين جماعت فساد آماده ، به دبدبهء اوزبكى ، سد راه شده ، از مستى بادهء غرور و پندار هشيار نسازيم نمىشود گفته ، فى الفور به فرمايش عالى به قوشونات قلمرو ، صلا در داده به حكّام ذوى الاحترام اطراف و جوانب خبر رسانيده و نيز