نظام الدين شامى

مقدمه 4

ظفرنامه ( تاريخ فتوحات امير تيمور گوركانى ) ( فارسى )

قديم‌ترين مورخ عصر تيمورى است . با اينكه كليه وقايع‌نگاران و تاريخ‌نويسان عصر تيمورى " ظفرنامه " را پيش روى داشته‌اند و تحت تاثير نظام الدين شامى بوده‌اند و حتى در دوران‌هاى بعدى ، يعنى دوران جانشينان تيمور و شاهان صفوى و بالاخره وقايع‌نگاران عصر نادر شاه افشار كمابيش به اين تاريخ چشم داشته‌اند ، عجيب است كه شهرت اين كتاب ، از كتب مشابه كمتر است . استاد بهار ميگويد : شرف الدين على يزدى در " ظفرنامه " خود ، از ظفرنامه نظام الدين شامى بسيار نقل كرده ولى نامى از او نبرده است ! در بسيارى از جاها ، نه‌تنها شرح وقايع ، بلكه اشعارى را كه در " ظفرنامه " شامى آمده ، بدون ذكر ماخذ منعكس ساخته است . چگونگى تأليف ظفرنامه شامى ماجراى تاليف " ظفرنامه " جالب و خواندنى است . نظام الدين شامى ميگويد كه در سال 804 ه . ق تيمور مرا احضار كرد و چون بحضور او رسيدم ، بعد از نوازش و اكرام ، تذكر داد كه بايد تاريخى پيرامون افعال و اعمال دولت ، از به دو ظهور الى حال ، بنويسد . اما به شرطى كه " از حليه تكلف و پيرايه تصلف مصون و محروس ماند " . و الحق در مقايسه با ديگر كتبى كه در اين زمينه نوشته‌اند ، " ظفرنامه " شامى ، باعتبار سادگى و نثر زيبا و دقت تحرير از امتياز خاصى برخوردار است و اين سادگى شايد بيشتر بدليل آن باشد كه - به تصريح نظام الدين - تيمور تاكيد كرده است كه ظفرنامه را طورى بنويسد كه عامه‌فهم كنند و خاصه اعتراض نكنند . وجه ديگر اعتبار اين كتاب ، علاوه بر مرجعيت و تاثيرگذارى در مورخان عصر تيمورى و سادگى و روانى از يكسو ، حضور مولف در صحنه وقايع و دسترسى او به منابع نزديك حكومت تيمور ، از سوى ديگر است . نظام الدين شامى در باب منابع و مواد خام تاريخ خود ، اشارات صريحى دارد . او نخست " سوانح حالات و وقايع صادرات ايام اين دولت " را تا آنجا كه ضابطان و ملازمان حاضر در ركاب تيمور در سفر و حضر ناظر بوده و ثبت كرده‌اند ، باصطلاح خودش " لباس عبارتى پاك و بىتكلف پوشانده و آن را مرتب و مقرر و محرر گردانيده است . "