منهاج سراج
93
طبقات ناصرى ( تاريخ كامل ايران واسلام ) ( فارسى )
الطبقة الثالثة بنى اميه اولهم معاويه بن ابى سفيان بن حرب بن اميه بن عبد الشمس بن عبد مناف . مصطفى عليه السّلام او را فرموده بود : اوليت هذه الامة فاعدل فيهم . اين حديث او را بران داشت ، تا با أمير المؤمنين على رضى اللّه عنه بيعت نكرد ، اجتهاد كرد ، تاويل حديث بر عهدى [ ( 1 ) ] بود ، كه بعد از على رضى اللّه عنه اطلاق شدى ، او را خطا افتاد ، كنيت او ابو عبد اللّه بود ، و در سال پنجم از هجرت ايمان آورده بود ، ولادت او پيش از مبعث مصطفى عليه السّلام بود ، و به پنج سال ، و حرب ميان او و على دراز شد ، مدت صد و اند روز بداشت ، نود مصاف شد ، چون كار به حكمين رسيد ، عمرو عاص از جهت معاويه و ابو موسى اشعرى از جهت على كرم اللّه وجهه حكم شدند ، و عمرو عاص با موسى اشعرى غدر كرد ، و على را از خلافت خلع كرد ، بران قرار كه معاويه را هم خلع كند عمرو معاويه را نصب كرد ، بر خلاف آنچه قرار بود . على رضى اللّه عنه برخاست از جمع و جمله لشكر او ، و معاويه هم برخاست و جنگ قايم شد . معاويه بشام رفت و على كرم اللّه وجهه بعراق باز آمد ، و بجنگ خوارج و اهل نهروان مشغول شد . چون على كرم اللّه وجه بعراق برحمت حق پيوست ، جهان بر معاويه صاف شد . در سنه اربعين من الهجره ، و پيش از آن به بست سال در عهد عمر و عثمان رضى اللّه عنهما امارت شام داشت ، و بعد از آن بيست سال ديگر ملك راند . چون حسن على رضى اللّه عنه با او صلح كرد ، و امارت به دو سپرد ، كوفه به مغيره بن شعبه داد ، و بصره و عراق و خراسان به عبيد اللّه عامر داد ، و او جبال غور را فتح كرد ، و باز آمد و به مرو در گذشت پس خراسان به عبيد اللّه [ ( 2 ) ] زياد داد ، و او ببلاد ما وراء النهر و طخارستان غزو كرد ، و در ايام معاويه بلاد روم و روس بكشادند و لشكر اسلام هفت سال آنجا بود و از بلاد ايران بلخ و كش و نخشب و سمرقند فتح شد . و به جهت يزيد بيعت بستد
--> [ ( 1 ) ] اصل : بر عهد مىبود . [ ( 2 ) ] اصل : عبد اللّه ، طبرى و غيره : عبيد اللّه .