گردانيدن . روايت صحيح آنست : كه هم درين غزو بود ، كه زن سلام بن [ ( 1 ) ] مشكم كيد كرد ، و زهر در بزغالهء بريان تعبيه كرد ، و به خدمت مصطفى عليه السّلام آورد و رسول عليه السّلام گفت : اين بزغاله مرا خبر مىكند ، كه زهر دارد ، و چون خوانچهء بزغاله بريان زهر آلود بيرون بردند ، جعفر طيار از حبشه برسيد ، و همان روز تمام قلاع فتح شد ، و هم درين سال بفرمود ، تا خاتمى ساختند به جهت او عليه السّلام ، و نقش خاتم محمد بنوشتند ، و رسولان فرستاد ، بملوك اطراف بعرب و عجم و روم . و اللّه اعلم بالصواب . السنة الثامنه من الهجره اين سال را سنهء استواء گويند ، و غزوهء موته [ ( 2 ) ] درين سال بود ، راوى ميگويد كه مصطفى عليه السّلام ، حارث بن عمرو را رضى اللّه عنه ، نزديك شرحبيل [ ( 3 ) ] بن عمرو فرستاد ، و او عامل هرقل بود در شام ، او رسول مصطفى عليه السّلام را بكشت . مصطفى عليه السّلام ، سه هزار مرد را بدان جانب فرستاد و زيد حارثه را بر سر ايشان امير كرد و فرمود : كه زيد شهادت يابد ، جعفر ابى طالب امير باشد ، و اگر جعفر شهادة يابد ، عبد اللّه رواحه امير باشد ، و آن لشكر برفت ، چون بموته رسيدند بموضعى از حدود شام ، هرقل با بيست هزار مرد به زمين بلقا بود ، حشم [ ( 4 ) ] هرقل به لشكر اسلام رسيد ، چون قتال پيوستند زيد بن حارثه شهيد شد ، جعفر رايت بستد ، و پياده شد ، دستش راستش بينداختند ، بدست چپ بگرفت چپ هم قطع شد ، علم را به سينه بگرفت ، پس شهيد شد ، و در سن سى و شش سالگى بود ، حق تعالى او را بعوض دو دست دو پر داد ، تا در جنت مىپرد ، عبد اللّه رواحه رايت بستد شهيد شد ، باقى لشكر خالد وليد را امير كردند و بازگشتند رضى اللّه عنهم . چون ماه رمضان درآمد ، بنى بكر و قريش عهدى كه با مصطفى كرده بودند نقض [ ( 5 ) ] كردند ، مصطفى عليه الصلاة و السلام فرمان داد ، تا صحابه استعداد كردند ، با ده هزار مرد ، بجانب مكه روان شد ، چون به نزديك رسيد بفرمود تا هر مردى دو آتش كردند ، چنانچه بيست هزار آتش شد عباس رضى اللّه عنه

--> [ ( 1 ) ] اصل : بن مسلم ، مطابق قول جمهور صحت شد . [ ( 2 ) ] اصل : موت . [ ( 3 ) ] اصل : سرجنبل . جمهور : شرحبيل [ ( 4 ) ] اصل : جشم [ ( 5 ) ] اصل : نقص .