آزر عليه السّلام به دو ايمان آورد ، پدر خود را بايمان خواند ، اجابت نكرد ، و او در آن وقت هشتاد ساله بود ، و بيك روايت ابراهيم و ساره و لوط و پدر لوط ، چهار كس هجرت كردند ، ساره را در صندوق كرده ، بيرون آوردند ، باج با نان باج طلب كردند ، در صندوق را به گمان مال بكشادند كه قماش است چون ساره را بديدند خواستند ، كه نمرود را خبر كنند ، حق تعالى ميان زبان ايشان اختلاف پيدا آورد ببلبلة اللسن [ ( 1 ) ] ، آن بلاد را بابل بدان سبب نام شد ، و ابراهيم از آنجا نقل كرد ، بشام رفت به زمين فلسطين ، پس چون حق تعالى بيست صحيفه بوى فرستاد شريعت مهتر نوح را به شريعت وى ، منسوخ گردانيد ، و ده سنت كه بر دين ماست ، بر وى فرض بود ، و او خود را بعد از هفتاد سال به تيشه ختنه كرد ، و بروايتى بعد از هشتاد سال . و اعزاز مهمانان بر وى فرض بود ، روزه و نماز و حج همه . بمزرعهء حبرون كه ملك او بود ، به حكم شرعى [ ( 2 ) ] دفن كردند ، و تا بدين عهد مايده اولاد او بر قرارست ، حق تعالى اين پادشاه عالم عادل نيكو سيرت عالم‌پرور را سالها بسيار باقى داراد ، آمين و رب العالمين . اسحاق النبى عليه السّلام [ ( 3 ) ] مادر اسحاق عليه السّلام ، ساره بنت هياران بن آزر بود [ ( 4 ) ] و چون ابراهيم عليه السّلام صد ساله شد ، و ساره نود و نه ساله بود ، حق تعالى ابراهيم را به زبان جبرئيل باسحاق و بعد ازو به يعقوب بشارت داد ، قوله تعالى : و فبشرناها باسحاق و من وراء اسحاق يعقوب [ ( 5 ) ] و اسحاق پيغمبر بس بزرگ بود ، و در حيات پدر خود ، خلق را بدين ابراهيم دعوت ميكرد ، و زن او رقفا [ ( 6 ) ] بنت ناحور بن آزر بود دختر عم اسحاق . و او را

--> [ ( 1 ) ] در اصل مغشوش است ، از لحن هم خوانده مىشود . بلبل الألسن أي خلطها ( المنجد ) لسن بضم اول جمع لسانست [ ( 2 ) ] در اصل بجاى شرعى ( شرى ) نوشته است ، نام مدفن ابراهيم در تورات ( حبرون ) و عفرون است ، كه ابراهيم از بنى حث خريده بود ( تكوين ، 25 ) طبرى : جبرون [ ( 3 ) ] مولف زير اين عنوان دايره اولاد اسحاق ( ع ) را آورده ، و خيلى مغشوش است كه خوانده نشد بقول مسعودى ( 1 : 36 ) پسران ابراهيم از بطن قنطوراء شش نفراند : مرق ، نفس ، مدن ، مدين ، سنان ، سرح . [ ( 4 ) ] طبرى و ديگران : هاران ، كه عم بزرگ ابراهيم ( ع ) بود . مسعودى : ساره بنت بتوايل بن ناحور و هي ابنة عم ابراهيم ( 1 : 35 ) [ ( 5 ) ] در متن كتاب كاتب ، اين آيه را غلط نوشته ، تصحيح شد . قرآن ، هود - 71 [ ( 6 ) ] مسعودى : يومحاء بنت بتوايل .