منهاج سراج
271
طبقات ناصرى ( تاريخ كامل ايران واسلام ) ( فارسى )
الثانى اتابك زنگى بن سنقر اتابك زنگى بعد از پدر خود بتخت فارس نشست ، و او پادشاه عادل و ضابط و قاهر بود ، ممالك پدر را در تصرف آورد و ضبط كرد ، و با ملوك اطراف بطريقى كه ميسر شد ، ملك راند ، و مدتها فارس در تصرف او بود و در گذشت . الثالث اتابك دكله اتابك دكله بن سنقر ، بعد از برادر بتخت فارس نشست ، و او پادشاه ضابط و قاهر بود ، ممالك فارس در تصرف آورد ، و با ملوك عراق او را خصومت افتاد ، و اموال بسيار از اطراف بلاد جمع كرد ، چنانچه پيش از وى ديگرى را آن اموال و خزاين نبود ، مدتى ملك راند و درگذشت . و السلام على من اتبع الهدى . الرابع اتابك سعد بن زنگى اتابك سعد پادشاه بزرگ بود ، بعد از عم خود بتخت فارس نشست ، ممالك فارس در ضبط آورد ، چنانچه نبشته شده است ، و او پادشاه بس عادل و شجاع بود ، ثقات چنين روايت كردهاند : كه گرانى سلاح او تا حدى بود كه يك مرد با قوت ، سلاح پوشيدنى او را از زمين بر نتوانستى داشت و چند كرت به طرف عراق لشكر كشيد ، در بعضى نصرت او را بود ، و در بعضى مصافها شكست افتاد چنانچه با سلطان محمد خوارزمشاه او را مصاف افتاد نا انديشيده ، و آن چنان بود : كه اتابك سعد به طرف عراق لشكر مىبرد ، به جهت گرفتن صفاهان ، و اتابك يوزبك بن اتابك محمد به آذربايگان آمده بود هم به جهت ضبط صفاهان . هر دو لشكر فارس و آذربايگان روى بهم داشتند ، كه محمد خوارزمشاه بسر حد عراق رسيد ، و او را خبر شد ، كه اتابك سعد از فارس لشكر بدر اصفهان مىبرد ، كه باتابك يوزبك مصاف كند ، سلطان لشكر به طرف اتابك سعد كشيد چون به لشكر او رسيد ، اتابك سعد را ظن بود ، كه اين لشكر اتابك يوزبك است ، صف راست كرد ، و لشكر سلطان را هم زد ، ناگاه يكى از پهلوانان سلطان خوارزمشاه به او بهم هم نيزه شد ، و نام آن پهلوان كشلى [ ( 1 ) ] امير آخر بود ، اسپ اتابك سعد را بينداخت ، آن پهلوان خواست تا او را بكشد
--> [ ( 1 ) ] كذا فى الاصل . متن راورتى : كشكه . نسخ خطى وى : كشيلى كشيكى . پ : كشيلى .