الطبقة الثالثة عشر ملوك السنجريه الحمد للّه الذى جعل العبيد ملوكا ، و ضير الملوك مملوكا . و الصلاة على محمد افضل الانبياء و اعلاهم سلوكا ، و على اصحابه ما دلكت الشمس دلوكا . كمترين بندگان درگاه سبحانى ، منهاج سراج جوزجانى بلغه اللّه صوالح - الاعمال و الامانى چنين گويد : كه چون عهد دولت سنجرى درگذشت و از وى پسرى نماند ، برادرزادگان و هر كس از بندگان او كه طرفى از اطراف ممالك اسلام داشتند ، خود را اسم اتابكى نهادند ، و برادرزادگان سنجر را اسم شاهى كردند ، و اتابكان ممالك را ضبط كردند ، و اين طايفه چند فريق [ ( 1 ) ] بوده‌اند : يكى فرزندان اتابك ايلدكز [ ( 2 ) ] ، كه سلطان سنجر او را عراق و آذربايگان داده بود . دوم اتابك سنقر كه او را پارس داده بود و سيوم اتابكان موصل كه ملوك شام بودند . و ثقات روات از حال دو فريق خبرى دادند در قلم آمد و از حال اتابكان موصل ، همان قدر كه در نسبت سلطان نور الدين شام [ ( 3 ) ] نبشته شده است بيش از آن معلوم نبود ، الا آنكه خداوندزادهء موصل سلمه اللّه اين قدر گفت : كه جد هشتم ما ، ترك خطائى بود ، بندهء سنجر رحمه اللّه . چون حال چنين بود ، اين طبقه را سه قسم وضع كرده است : الفرقة الاولى ملوك العراق و آذربايجان بدانكه سلطان سنجر در يك شب سه تن را پادشاهى داد در مجلس عشرت اتسز را تخت خوارزم داد ، و اتابك ايلدكز [ ( 4 ) ] را تخت آذربيجان داد ، و تخت فارس با تابك سنقر داد . چون روز ديگر شد ، جماعت وزراء و اصحاب اسرار و تدبير ، به خدمت سلطان باز نمودند : كه دوش [ ( 5 ) ] پادشاه سه تن را ملك داده است ، از ايشان مستخلص نتوان كرد

--> [ ( 1 ) ] اصل : طريق . پ : فريق [ ( 2 ) ] اصل : التكين . ولى اين همان شمس الدين ايلدكز است كه سلسله اتابكان آذربايجان را از 541 ه اساس نهاد ( دول اسلاميه [ ( 3 ) ] اصل وپ : سام . راورتى : شام [ ( 4 ) ] التكين [ ( 5 ) ] اصل : كه دوم . : كه دوش .