منهاج سراج
173
طبقات ناصرى ( تاريخ كامل ايران واسلام ) ( فارسى )
أمير المؤمنين عمر رضى اللّه ( عنه ) سعد وقاص را بجانب مداين فرستاد با لشكر صحابه رضى اللّه عنهم ، يزدجرد شهريار از مداين بجانب خراسان آمد از راه خوزستان و پارس . رستم فرخ هرمز را بجنگ لشكر اسلام فرستاد رستم چون ديد كه كار به آخر رسيده است ، يزدجرد را خبر كرد تا بخراسان رفت با هزار مرد خازن ، و هزار بازدار ، و هزار سگبان و آنچه لايق شكار باشد ، و پادشاهى و نشاط . رستم پيش لشكر اسلام باز آمد ، ميان او و سعد وقاص حربها رفت ، تا به قادسيه رستم كشته شد . و پس از ان مداين را در سال شانزدهم [ ( 1 ) ] از هجرت بگرفتند ، و يزدجرد بجانب خراسان رفت تا در عهد أمير المؤمنين عثمان رضى اللّه عنه [ ( 2 ) ] ، در سال سنه احدى و عشرين از وفات مصطفى صلّى اللّه عليه و سلّم [ ( 3 ) ] ماهوى دهقان [ ( 4 ) ] مر يزدجرد را در آسيابى بكشت ، و كار ملوك عجم به آخر رسيد . ملك خداى تعالى باقى است . و مدت پادشاهى يزدجرد بيست سال بود . و اللّه اعلم .
--> [ ( 1 ) ] اصل : شنانزدهم . [ ( 2 ) ] اصل : عنهم [ ( 3 ) ] راورتى : سال 21 هجرى 624 ع [ ( 4 ) ] در مجمل گويد : كه ماهوى سورى سپهبد مرو حيلت كرد ، و بعد از آن بفرمان ماهو ، يزدجرد در آسيابى به دست آسيابانى كشته شد ( ص 84 ) .