المتوكل على اللّه جعفر [ ( 1 ) ] بن المعتصم مادر او ام ولد بود نام شجاع طخاريه [ ( 2 ) ] ، همان روز كه برادرش الواثق باللّه فوت شد ، او را به خلافت بيعت كردند . و او بيست و شش ساله بود ، و متوكّل مردى كريم و گزيده اخلاق بود و در مذهب سنت و جماعت صلب . پسر عباس [ ( 3 ) ] موسى را كه سر جهميان آن عصر بود ، و قرآن را مخلوق ميگفت بكشت ، و به جمله بلاد اسلام فرمان داد : كه هيچكس قرآن را مخلوق نگويد . و احمد حنبل را از حبس خلاص داد . ناگاه در سنه سبع و اربعين و مائتين در لهو و طرب بود ، تركان در آمدند ، و او را شهيد كردند ، و مدت عمر او چهل سال بود ، و مدة خلافت او چهارده سال بود و ده روز بعد از شهادت او رونق آن درگاه برفت تا عهد امير المؤمنين المستنصر باللّه و اللّه اعلم . المنتصر باللّه [ ( 4 ) ] ابو جعفر محمد بن المتوكل ، مادر او روميه بود نام او حبشيه [ ( 5 ) ] . همان وقت كه پدرش را شهيد كردند او را بيعت كردند ، و معتز [ ( 6 ) ] و مؤيد را كه برادران او بودند و پدر ايشان را متعاقب او ولى عهد كرده بودند خلع كرد ، و بعضى او را متهم بدان كردند : كه در قتل پدر شريك بود ، و شش ماه در خلافت بماند ، و وفات كرد همچنانكه شيرويه [ ( 7 ) ] پسر كسرى پدر را كشت ، پس او شش ماه ملك براند و بمرد و بروايتى منتصر را زهر دادند . وفات او روز يكشنبه چهارم ماه ربيع الاول [ ( 8 ) ] سنه ثمان و اربعين و مائتين بود ، و مدت عمر او بيست [ ( 9 ) ] سال بود و السلام على من اتبع الهدى . المستعين باللّه ابو العباس احمد بن محمد بن المعتصم . بيعت او بعد منتصر به دو روز بود ، روز شنبه ، او مرد خوب سيرت بود ، و در وقت بيعت بيست و هشت ساله بود . چون او را بيعت كردند ، معتز را حبس كرد ، و طاهر عبد اللّه والى خراسان درين سال

--> [ ( 1 ) ] اصل : ابو جعفر . بقول ابن اثير و مسعودى و غيرهم نام وى جعفر بود و كنيت او ابو الفضل . [ ( 2 ) ] مسعودى و مجمل : شجاع خوارزميه . پ : طخازيه . [ ( 3 ) ] اصل : عبات : چند كلمه بعد ( سرجهيان ) در اصل آمده ، كه شايد جهميان باشد ، فرقهء معروف منسوب به جهم بن صفوان . [ ( 4 ) ] اصل وپ : المستنصر باللّه . جمهور : مانند متن [ ( 5 ) ] اصل : جثه . مسعودى و سيوطى : حبشيه [ ( 6 ) ] اصل : معين [ ( 7 ) ] اصل : شرويه [ ( 8 ) ] الكامل : يوم الاحد الخمس خلون من ربيع الاخر . [ ( 9 ) ] الكامل : 25 يا 24 سال .